İngilis dilini öyrənmək istəyənlərə məsləhətlərim (Video)

Məndən ən çox soruşulan suallardan biri, xüsusən də yaşı 25-i keçmiş və işini-gücünü dəyişmək istəyən şəxslər tərəfindən, ‘İngilis dilini necə öyrənə bilərəm?’ sualına cavabımı bu videoda təqdim edirəm. Başlayanda 2 dəqiqə deyib, 8 dəqiqə danışıram 🙂

O qədər şagirdin 2 almasına düşündüyüm 5 səbəb

Ilham Ali Yusif

Bu günlərdə TQDK məlumat yaydı ki, bəs 9-cü və 11-ci sinif şagirdlərinin bu ilki buraxılış imtahanlarında ümumi olaraq 35 000 nəfəri Ana dilindən 2 qiyməti alıb. Bu müvafiq olaraq 9-cü siniflər üzrə 20 %, 11-ci siniflər üzrə 18 % şagirdin təhsillərinin sonunda bu fəndən ‘heç nə bilmədiklərini’ göstərir. Həm də açıqlanıb ki, 9-cü sinifdəkilərdən 25 %-i, 11-sinifdəkilərdən isə 19 %-i riyaziyyatdan 2 alıb. İlk öncə mən də sizin kimi sadə bir məntiqi başa düşmək istəyirəm. Sonra isə niyə bizimkilər oxumurlar bu barədə sizinlə bir neçə fikrimi paylaşacağam.

Əvvəla, məntiqlə 11-ci sinif məzunları 9-cü sinifdə imtahan verib 10-cu sinifə keçməlidirlər. Hər iki fənn üzrə 11-ci sinif qiymətləndirilməsinin də rahatca 75 %-i məhz 9-cü sinifə qədər keçirilən mövzulardan olur. Axı necə olur 9 və 11-ci siniflər üzrə kəsilmə faizi riyaziyyatdan o qədər də çox olmayan 6 % və Ana dilindən isə cəmi 2 % düşür. 9-dan 10-a qırmızı həddə yaxın keçsin tutaq ki 10 % hansı ki, onlar da azdan-çoxdan bildiklərini təkrarlamayıb unudublar. Bəs yerdə qalan təxmini 10 % necə 10-cu sinifə keçib? Keçibsə də, niyə orta təhsilin könüllü hissəsində könlünü dərslərə verməyib? Yuxarıda da ipucu verdiyimiz kimi bu yazımızda təxminən elə bu könülsüzlükdən söz açacağıq.

Həvəssiz və motivasiyasız mühit – Bu gün Azərbaycanda tək şagirdlər deyil, az qala hər 2 adamdan 1-i həvəssizdir. Mağazada vitrində dayanan gənc elə həvəssiz olur ki, adam heç yaxınlaşıb ona 1 kilo qaysı belə çəkdirmək istəmir. Universitetdə oxuyanda rüşvətdən, işləyəndə sistemdən şikayət etməyə pərgar olsaq da, öz üzərimizə düşən işi heç layiqincə görmürük. Məktəbli gününün 5-6 saatını məktəbdə keçirirsə, məktəb və təhsil sisteminin üzərinə elə böyük yük düşür ki, bütün şagirdlər oxumağa motivasiyalı olsun. Bax bu sistem necə olmalıdır, bunu gərək geniş müzakirələr edib model quraraq sonradan təhsil sistemində praktik tətbiq etmək lazımdır. Müəllimlər var ki, mən xatırlayanlardan, indi eşitdiklərimdən ancaq uşaqları aşağılamaqla, hanbal olmaq ehtimalı ilə güya ki, oxumağa həvəsləndirirlər. Şəxsən mənim özümə biri 11-ci sinifdə deyirdi, axırın araba dartan olacaq. Vacib deyil, müəllim uşağa milyarder olmağı vəd etsin, amma ən azından uşaqlar 5 yox, adi 3 ilə belə orta məktəbi bitirib həyatda hansısa peşədə uğurlu olmaq haqqında düşündürülməlidirlər. Rüşvət və qeyri-səmimi mühitlə isə bu çətin tez həll oluna.

Əyləncəli təhsil olmayınca  İndi oyunlaşdırma qlobal trendə çevrilməkdədir. Yaşından asılı olmayaraq hər bir kəs yeni bilik və bacarıqları oyun oynaya-oynaya da öyrənə bilər. Düzdür, bunun üçün onlayn oyunlar olsa daha yaxşı olar. Amma bizə təhsil sistemində ensiuastik müəllimlər lazımdır. Gəlsin dərs keçəndə ənənəvi təhsili qoysun bir tərəfə, uşaqları qəflətdən oyandırsın, əyləndirsin, güldürsün və lazım olan biliyi də onların beyninə yerləşdirsin. Lazım olanda cəzalandırsın da. Bu təminat vermir ki, daha heç kim 2 almayacaq, amma uşaqlarda məktəb illərindən oxumaq, öyrənmək vərdişləri inkişaf edəcək. Mən Azərbaycan dili müəllimi olsaydım, dərsin əvvəlində şagirdlərə 5 dəqiqə vaxt verərdim ki, günün aktual mövzularına aid 4-5 cümləlik olsa da, inşa yazsınlar. Məsələn, ‘Futbola niyə baxıram və ya baxmıram?’

Tək təhsil sistemi məsuliyyət daşıyırmı? – Xeyr! ‘Sən lijbi instituta gir, sonra hər şeyi özümüz həll edəcəyik’, aya 50 manata 5 müəllim yanına göndərib, testin hər il çətinləşdiyini bəhanə edib uşaqlarının 150 bal toplamasına haqq qazandıran valideynlərin də günahı az deyil. Bəzi hallarda bu valideynlər sözün hər mənasında boğazlarından kəsib uşaqlarının ‘təhsilinə’ pul yatırırlar. Valideyn uşağa təhsil-karyera-peşə asılılığını öz başa düşdüyü formada belə izah etməyi bacarmalıdır. Bu barədə çox yazırıq. Bəzi uşaqlar kompüteri bilməklərindən öyünə bilərlər, amma indi bu metrodan istifadə kimi sadə bir şeydir. Həm də, valideyn və uşaqların özü də sonradan deyir, bəs iş tapmağa filan-filan xarici dil bilikləri lazımdır. Dilçi olmasam da, anladığımdan öz Ana dilini bilməyən xarici dili də öyrənməyə çətinlik çəkəcək.

Test sisteminin günahı varmı? – Test insanları kütləşdirir demək həm səhv, həm də düz yanaşmadır. Amma bu məsələdə bu sadəcə bəhanədir. Səhv etmirəmsə elə buraxılış imtahanı elə testlədir. Ana dilinin testi Mendeleyev cədvəlinə aid suallardan ibarət olmur ki. Test sistemi əzbərçiliyə səbəb ola bilər, amma ilboyu normal test vərdişi olan tələbə əzbərlədiyi 100 testdən axı ən azı 25-30 %-in mənasını başa düşəcək. Cümlə üzvlərinə aid testdə ardıcıllığı axı dərk etmədən testi necə həll etmək olar? Problem yenə də sistemlə və mühitlə bağlıdır. Uşaqlar həm məktəbdən, həm evdən oxumağa, öyrənməyə həvəsləndirilməlidirlər.

Ümumiyyətcə isə çox az oxuyuruq – Bax, bu əsas problemlərdəndir. Günə 10 səhifə Azərbaycan dilində mətn oxuyan insan inanıram ki, ən azı Ana dilindən 3 ala bilər. Daha ş yerinə w yazıb sosial şəbəkələrdə ayqa, mayqa salıb vaxt öldürməklə əlbəttə dilinin qayda və qanunauyğunluqlarından bixəbər olacaqsan. Mənim attestatda cəmi 2 qiymətim 4 olub, onun da biri məhz Azərbaycan dilindən. Amma qiymət önəmli deyil. Əsas odur ki, dilimizin maksimum imkanlarından istifadə edib bizdə biznes dili yoxdur deyənlərin Rus və İngilis dillərinə qarşı yumşaq mənada layiqli mətnlər ortaya qoya bilirəm. İnanmaq istərdim ki, əllərindən düşməyən telefon və planşetlərdən şagirdlərimiz gələcəkdə öz ana dilimizdə faydalı məlumatlarla daha çox tanış ola biləcək. Onların oxuması üçün isə bizlər tək yazıdan ibarət məlumatlar deyil, həm də indiki uşaq və yeniyetmələrin tələb etdiyi daha interaktiv metodlarla gərək fəaliyyətimizi davam etdirək.

Təhsil xidmətlərinin Facebook-da reklamı

10_Almost_Effortless_Ways_to_Boost_Facebook_Engagement-ls

Faktiki olaraq 6 ildir ki, aktiv şəkildə Facebook-da təhsil xidmətləri üzrə promo fəaliyyəti həyata keçirirəm. O vaxtlar hələ Facebook ölkəmizdə çox təzə idi və indi dəqiq xatırlamıram, amma GRBS-də iş yoldaşlarımızdan biri böyük brendlərin Facebook səhifəsi üzərindən təqdimat edib təcili bizim də sosial mediada səhifə açmağımızın vacibliyindən danışırdı. O vaxt bu vaxt indiyə qədər bu fəaliyyəti davam etdirirəm. Son 3 ildə British Council-dakı işimdə Britaniya universitetlərinin təbliği ilə bağlı keçirdiyimiz tədbirləri və bu tədbirlərlə bağlı fəaliyyətlərimizi sosial mediada təqdim etmək imkanım var. Öyrəndiyimiz xeyli dərslər olub. Məsələn, elə sonuncu promo postumuza 1300 layk gəlsə də, faktiki effekt, yəni əks əlaqə çox aşağı olub. Bəzən isə eyni məbləğə 500 layk olsa da daha çox nəticə əldə edirik.

Reklam və PR nə qədər brend qurmağa və onu möhkəmləndirməyə xidmət etsə də, hər ikisinin əsas məqsədi biznesi ayaqda tuta bilmək üçün satışa xidmət etməkdir. Əgər kurs açmısınızsa və bu kursa gələn sayı sizin reklam və PR fəaliyyətindən sonra artmırsa siz ən yaxşı halda özünüzə ‘brendi möhkəmləndiririk’ təsəllisini verəcəksiniz. Vacib deyil ki, Facebook-da bütün postlarınıza pul qoyulsun. Reklam edilsin. Uğurlu virus reklamı da yaratmaq olar. Maraqlı foto qoyub 400 layk da əldə etmək olar. İstənilən halda istərdim təhsil brendlərinin sosial media sükanının arxasında oturanlara, ümumiyyətcə təhsil biznesi ilə məşğul olanlara bu sahədə olan təcrübəmdən bir neçə tövsiyyəmi edim. İnanıraım ki, bu yazıdan digər sahələr üzrə də çalışan digər şəxslər də faydalana biləcəklər, ən azından seçdikləri təhsil brendindən ‘nəyi tələb etməli olduqları’ haqqında məlumatlı olacaqlar.

Konsepsiya ilə başlayacaqsan

Əlbəttə ki, hər şey peşəkar bir sosial media meneceri tutub ona 500 manat verməklə bitmir. Hər şeydən öncə sizin təqdim edə biləcəyiniz xidmət olmalıdır. Təhsil biznesində bu çox çətindir. Fərq etməz çeşidiniz genişdir, ya dar ixtisaslaşmısınız, əsas olan odur ki, müəllim və təlimçiləriniz peşəkar olsun. İşiniz gözəl təşkil olunsun. Bu imkan verəcək ki, sosial media üçün də uğurlu strategiya qurasınız. Müxtəlif təhsil şirkətlərinə fərdi tövsiyyə etdiyim 1 səhifəlik olsa da sosial media bələdçisi çox vacibdir. Bu gün ağlıma bu gəldi, bunu qoyumla iş düz getməyəcək. Sosial media meneceri, koordinatoru təmsil etdiyi şirkəti çox yaxşı tanıyıb, komandadan da məsləhətlər alıb və ən əsası xarici təhsil brendlərini izləyib ortaya faydalı bir iş qoymalıdır.

Faydalı olacaqsan

Əgər dırnaq boyası satan bir brend müxtəlif dırnaq boyaması üsullarını təqdim edirsə, təhsil brendi öz izləyicilərinə daha çox faydalı olmağa borcludur. Bunu öz səhifəsinə bağlı olan hansısa öyrədici brend yaradaraq da etmək olar. Məsələn, siz HR sahəsində peşəkar kurslar və təlimlər təqdim edirsinizsə ölkə və ya dünya səviyyəsində HR ilə bağlı yeniliklərə öz qısa şərhinizi yazıb paylaşa bilərsiniz. Yaxud da siz hansısa əlaqəli tədbirdə, məsələn HR forumunda partnyorsunuzsa, o zaman həmin forumdan maraqlı sitatları, şərhləri, qısa videoları öz səhifənizdə paylaşa bilərsiniz. Bizdə təhsil brendləri daha çox dil kursları İngilis dili ilə bağlı maraqlı və faydalı məlumatları paylaşırlar.

Müsabiqələr ilə baş qatmayacaqsan

Mən də reklamdan çox PR-a inananlardanam. Sosial media da sizin hekayənizin söyləniləcəyi yer olmalıdır. Müsabiqələr bu baxımdan çox yaxşıdır. Amma o qədər də effektik və vacib deyil. Düzdür, hər hansı bir təhsil brendinin öz Facebook səhifəsində müştərilərinin fotolarına layk dilənməsinə rast gəlməmişəm ki, deyib belə yaramaz. Ümumiyyətcə müsabiqələri hansısa kursa güzəşt, kitab hədiyyə etmək və bu kimi məqsədlər üçün etmək olar. Amma bunu turizm şirkəti kimi deyil, təhsil yaraşan adda etmək lazımdır. Daha intellektual, düşündürücü, faydalı bir formatda. Məsələn, onlayn test edib sonradan çox cavab verənlər arasında lotoreya keçirtmək olar. Sadəcə bu müsabiqələrdən daha məsləhətli auditoriyaya necə maraqlı olmaq haqqında düşünməkdir.

Yalan deməyəcəksən

1 aya İngilis dilini super öyrənəcəksən, 2 günə peşəkar menecer olacaqsan və bu kimi vədlər sonunda brendə olan inamı azaldır. Marketing Air təlimləri haqqında yəqin ki, çoxunuz eşitmisiniz. Elə bir fantastik reklamı yoxdur, sadəcə hekayələri var. Uğuru da hekayələrinin məhz öz məzunları tərəfindən qurulması ilə bağlıdır. Xaricdə təhsil şirkətlərimiz üçün də bu çox vacibdir. Əgər Avstraliyaya tələbə göndərirsənsə bunu hansısa formada çək və yay. Məsələn səhifəndə qabaqcadan elan et ki, filan vaxtı Avstraliyada oxuyan tələbəmizin burada təhsil və yaşayış ilə bağlı vebinarı olacaq. Əldə etdiyini, edə bildiyini göstərməyi bacaraqsan. Məsələn, biz hər hansı bir Britaniya universitetinin  azərbaycanılar üçün təqaüdü olduğundan dəqiq əmin olduqdan sonra bunu xüsusi olaraq öz postlarımızda qeyd edirik.

Qısa və konkret ol(may)acaqsan

Bəzən bu keçərlidir, bəzən deyil. Təhsil xidməti parfum və ya avtomobil satışı deyil ki, şəklini və qısaca qiymətini, güzəştini qoyub fərqlənəsən. Xüsusən də əgər Bakıda sizin xidməti təqdim edən onlarla, yüzlərlə rəqib varsa. Lazım deyil, yarım kilometr mətn olsun. Amma 3-4 cümlədə əlavə qeydlər etmək olar. Tutaq ki, siz ACCA kursları təqdim edirsinizsə, öz internet səhifənizdə və ya LinkedIn-də kursu aparacaq təlimçi haqqında olan məlumata keçid qoya bilərsiniz. Yaxud da İngilis dili kursları üçün olan postda siz danışıq klubu haqqında qısa məlumat təqdim edə bilərsiniz. Ümumiyyətcə əlavə məlumatları gözəl infoqrafiya ilə də etmək olar.

İnteqreyted olacaqsan

Axtarış versəniz bu inteqreyted sözünü bloqda ilk dəfə istifadə etdiyimi görəcəksiniz. Xalxın təhsil brendləri Twitter səhifələri açıb 100 000 post edib, biz isə Twitter bizdə işləmir deyib özümüzə haqq qazandırırıq. LinkedIn təhsil brendləri üçün Facebook-dan da effektiv bir yerdir, xüsusən də sizin xidmətləriniz peşəkar insanlar üçündürsə. Instagram da brendin inkişafı üçün əla platformadır. Bütün bunlar Facebook ilə birləşəndə daha gözəl nəticələr əldə etmək olur.

Biraz da diri oynayacaqsan

Facebook indi canlı yayım xidmətini təqdim edir. Hərçənd ki, bu yayım hələ təzədir və çoxu əlindəki telefonu əsdirə-əsdirə canlı yayım aparır, amma təhsil mərkəzlərinə öz kurslarından, təlimlərindən 10-15 dəqiqəlik canlı yayım etməklərinə əla imkandır. 2-3 ilin promo videosunu yaymaqla fərqlənmək çox çətindir. Təhsil xidmətlərinin alıcısı artıq 21-ci əsrdə dünyaya gələnlərdir. Növbəti 5 il ərzində faktiki olaraq əsas tələb onlardan olacaq. Onlar da sürətli və dinamik inkişaf dövründə böyüdüklərindən daha interaktiv və canlı təmas istəyirlər.

Ümumiyyətcə, indi sadəcə Facebook ilə fərqlənmək azdır. Burada yazdıqlarımız da ümumidir amma ümid edirəm ki, faydalıdır. Facebook internet səhifəsi olmadan belə brendin kommunikasiyası üçün əla platformadır. Baxmayaraq ki, son 2 il ərzində faktiki reklam burada 2 dəfə bahalaşıb, amma yenə də Facebook-da aktiv olmanız çox tövsiyyə edilir.

Varlıya qərib ölkə, kasıba vətən yaxşı (Xaricdə Təhsil)

ilham ali yusif

Ötən ay bloqumuzda xaricdə təhsilin vacibliyi ilə bağlı ilk video postumuzu yayımlaşmışdıq. Əslində çox sadə məsələlərə toxunmuşduq. İş belə gətirib ki, mənim 7 illik peşəkar karyeram demək olar ki, tam olaraq təhsil sektoru ilə bağlı olub və olmaqdadır. Bütün bu müddətdə həm yerli, həm də xarici, əsasən də Britaniyadan olan yüzlərlə təhsil müəssisəsinin nümayəndələri ilə görüşmüşəm. Eyni zamanda son 3 il ərzində Birləşmiş Krallıqdakı 50-ə yaxın təhsil müəssisəsində olmuşam və onlar ilə yaxından tanış olmaq imkanım olub. Buradakı yazılarımızda da ara-sıra təhsildən, xüsusən də xaricdə təhsildən yazırıq.

Bir neçə aydır ki, biz də bu il yeni Xaricdə Təhsil proqramının olub-olmayacağını gözləyirdik. Bu günlərdə Təhsil Naziri rəsmi olaraq bəyan etdi ki, yeni proqram növbəti, 2017-ci ildən başlayacaq. Bir illik fasilədən sonra. Facebook-da dostluğumda olan xeyli sayda insan bu proqram ilə bağlı öz fikirlərini paylaşdı, bir qədər zaman götürüb emosiyalardan kənar olaraq bu proqram ilə bağlı mən də öz fikirlərimi paylaşıram. Bunlar real praktik təcrübə və təkliflər formasındadır. Hansısa, yorucu nəzəriyyə deyil ki, hər hansı vəchlə sübüt edim ki, bu proqram lazımdır ya yox.

Mənə biraz getdiyim yerdən danış

Birinci proqramın icrasında xeyli texniki səhvləri gördük. Xüsusən də sənəd qəbulunun gec olması və cavabların az qala dərs başlanandan sonra elan edilməsi kimi. Amma yaxşı olar ki, xaricdə təhsil proqramı üzrə proses 1 illik hazırlıq dövrü ilə həyata keçirilsin. Dünyanın bir çox ölkələrində olduğu kimi xüsusi bir agentlik yaratmaqla prosesi sistemli həyata keçirtmək olar. Dil biliyi zəif olanlar, amma istedadlı, həvəsli olanlar xarici dillər üzrə hazırlaşa bilər. Seçimdən öncə tələbənin üstünlük verdiyi və ya ixtisasın populyar olduğu ölkələrə və universitetlərə tur təşkil etmək olar. Bu turlar olmasa belə həmin ölkə ilə bağlı hazırlıq etmək çox yaxşı olardı. Bu işdə böyük təcrübəsi olan xaricdə təhsil agentliklərini də bu prosesə cəlb etmək olar. Yoxsa 1 illik magistr təhsilinin ilk 1-2 ayını tələbə daha çox adaptasiya və mədəni şoka ayırır. Sonra Christmas, sonra da ki..

Xaricdə oxuyub gəlib, indi iş tapa bilmir

İndiki dövrdə fərq etmir dövlət hesabına, ya da öz hesabına xaricdə oxuyub gəlmək faktiki olaraq insana iş tapmaqda üstünlük vermir. Çünki bizdə biznes mühiti zəifdir, yeni iş yerləri çox azdır, daha doğrusu vakansiyalar 🙂 21-22 yaşında bir insanın mən xaricdə oxumuşam 2000 manat almalıyam ambisiyalı yanaşması normaldır. Belə insanlarda Baku 2015-dəki gözəl maaşlardan sonra bu ‘özünəinam’ daha da artdı. Məsələn, bu dostlar imkan edib xaricdə qalsaydılar gərək elə istedadlı olardılar ki, ilk illər ilə 30000-40000 dollar qazana bilsinlər. Hamıda elə deyil axı. Bir də xaricdə oxumaq adı ilə insanın öz həvəsi olmadığı və ya Azərbaycanda perspektivi olmayan ixtisaslarda oxuması problemi da var. Bu da elə 1 illik hazırlığın necə vacib olmasına bir işarədir. Eyni zamanda xaricdə oxuyub gələn insanların bəzirlərinin menecer və rəhbər kimi işləmək ambisiyalar da var. Kimsə buna layiqdir və doğurdan da rəhbər kimi işləyə bilir, kimində isə bu konkret olaraq mümkün deyil. İşəgötürənlərlə də müzakirə edəndə və müşahidə apardıqda görmək olur ki, onların xaricdə oxuyub gələnlərə qarşı hər hansı bir mənfi münasibəti yoxdur, axı onların bəziləri hətta özləri xaricdə təhsil alıblar. İşəgötürənlər zəhməti çox sevənlərə üstünlük verirlər. Əgər xaricdə oxuyub gəlib özünü hamıdan ağıllı saydınsa, incimə çətin olacaq. Ümumiyyətcə götürdükdə isə xeyli xarici universitet məzunlar var ki, çox yaxşı yerlərdə də əla əməkhaqqı ilə işləyirlər. Bəziləri də xaricdə qalıb orada yaşayıb-yaradırlar. Ona görə də xaricdə oxuyub gəlib burada iş tapa bilmir daha çox mifdir.

Bərabər imkanlar və imkanlılar

Xaricdə təhsil proqramı ilə xeyli sayda imkanlı insan dövlət hesabına xaricdə təhsil alıb. Əlbəttə ki, cəmiyyətdə hər bir vətəndaş üçün bərabər imkanlar yaradılmalıdır. İlk olaraq demək çətindir ki, bunu necə tənzimləmək olar, amma seçim zamanı hansısa formada bunu nəzərə almaq lazımdır. Azərbaycan balacadır, ordan-burdan eşitmək olur ki, bəzən kimlərinsə balası necə və hansı formada proqrama düşdü. Ənənəvi KQB üsulları ilə deyil, normal mərkəzləşdirilmiş məlumat bazası ilə bunu idarə etmək olar. Düzdür, çox real görünmür, həm də bərabər imkanlar deyib bəziləri bayraq edə bilər. Amma praktik tətbiqi mümkündür.

Zəif təbliğat problemləri

Xaricdə təhsil proqramın hər il bir neçə min müraciət olsa da, onun təbliğatı diqqət çəkmirdi. Xüsusən də ilk illərində. Məsələn, hansısa rayonda 9-cü sinifdə oxuyan istedadlı bir məktəbli, Discovery kanalı vasitəsilə mühəndislik nailiyyətlərini görür və arzulayır ki, o da belə uğurlu mühəndis olacaq. Deyər bilərsiniz ki, burada Qafqaz Universitetində oxuya bilər, amma hər halda dünyada öz elmi nailiyyətlərinə görə toplaşmış universitetlər var ki, onlar uğur yolunu daha qısa, uğuru isə daha əlçatan edirlər. Gələcəkdə proqram olanda bakalavra az diqqət vermək tam başa düşülmür. 16-17 yaşında istedadlı insanı buradakı universitetlər böyük ehtimalla həvəsdən salacaq. Bu günlərdə Next Step start-up layihələrinin təqdimatına qatıldım və gənclərimizin necə uğurlu və dünya trendlərinə uyğun mühəndislik layihələri təklif etdiyini gördüm. Amma əsas problem bu ideyaları gerçəkləşdirmək üçün platformanın olmamasıdır. Yəni Lütfizadəni biz Bakıda o səviyyəyə qaldıra bilməzdik. Həmçinin, proqramın şəffaflığı da gərək gələcəkdə yaxşıca PR olunsun. Şəxsən tanıdığım onlarla insan bu proqram vasitəsilə hər hansı bir maneə olmadan xaricdə bir və ya iki təhsil pilləsi üzrə təhsil alıblar. Halbuki, bəzi insanlar hələ də düşünür ki, bu proqramda iştirak tapışsız və rüşvətsiz mümkün deyil. Bu uğur hekayələri sadəcə Təhsil Nazirliyinin vasitəsilə ilə deyil, bu insanların özlərinin vasitələrilə də cəmiyyətə təbliğ edilməlidir.

Pul göndərərəm özünə qatar alarsan

Məşhur lətifəni, uşaq atasına hamının dərsə qatarlə gedib-gəldiyini və onun bahalı maşın sürməyə utandığını bildirəndə, atasının ona qatar almaq üçün pul göndərməyə söz verdiyini xatırlamamaq olmur. Xaricdə təhsil deyərkən çoxumuzun ağlına Avropa, Amerika gəlir. Amma bildiyiniz kimi proqram 40-a yaxın ölkəni Asiyadan, Avstraliyadan Amerikaya qədər əhatə edirdi. Fərqli və innovativ düşünə bilən menecerlər, mühəndislər monoton mühitdən çıxmır. Müxtəlif ölkərin və universitetlərin təqdim etdiyi təqaüdlər öz yerində, öz imkanı ilə təhsil alanlar da bir qırağa, amma dövlətin ilə 4-5 milyona dünyanın müxtəlif ölkələrindən təhsil-elm təcrübəsini Azərbaycana gənc nəsil ilə gətirməyə ən böyük fürsətlərindən biridir bu. Bu təcrübəni xaricdən bura akademik və mütəxəssislər gətirməklə də, lap bu 4-5 milyona xaricdə təhsilə yox yerli təhsilə qoymaqla, Azərbaycanı beynəlxalq təhsil mərkəzinə çevirməklə (yaxın 10 ilə real görünmür) tam olaraq qazanmaq mümkün deyil. Bir məqam da odur ki, xarici təhsil alan şəxslərin məhz bu fərqli dünya görüşünə sahib olma ehtimalıdır ki, bu da cəmiyyətin müxtəlif problemlərinin həlli üçün çox vacibdir. Məsələn, xaricdə oxuyub gələnlər ətraf mühitə, müxtəlif təbəqələrdən olan insanların təhsilinə, iqtisadi və siyasi proseslərə yaradıcı yanaşırlar. Fərqli fikirləşmək həmişə xeyir gətirir.

Gələcək təbəqələrarası rəqabəti istəyiriksə

İstənilən halda imkanı olanlar öz övladlarını xaricə, lap kosmosa da göndərməyə davam edəcəklər. Əgər orta gəlirli insanların sayının çox olmasını istəyiriksə və hazırda ölkəmizdə təhsilin də qlobal səviyyədə dəyişməyəcini başa düşürüksə o zaman bu imkanların dövlət səviyyəsində sadə insanlara da yaradılması da çox vacibdir. Oxuyan hər yerdə oxuyar, şərait yaradın burada oxusun, internetdə axtardığın nə istəsən var demək asandır. Xaricdə oxumaq dəb deyil və ölkənin təhsildə zəif olmasının da göstəricisi deyil. Məsələn, hər il 10 000-dən artıq Amerikalı təhsil üçün Britaniyaya gəlir. Bu təcrübədir, yeni imkanlardır, beynəlxalq səviyyədə əlaqələrdir.

Bakalavr aşacaq, magistr, PhD daşacaq

Ümumlikdə 3289 nəfərin faydalana bildiyi birinci proqramda hər 100 tələbədən 35-i bakalavr pilləsində təhsil alıb. Yeni proqramda xaricdə bakalavr pilləsində çox məhdud sayda gənc təhsil ala biləcək. Bu məsələdə gərək fərqli yanaşaq. Yuxarıda da dediyimiz kimi burada bakalavra başlamaq və sonradan xaricdə təhsili davam etdirəcəm fikri ilə yaşamaq istedadlı uşağı həm dala, həm də həvəsdan sala bilər. Çünki indi insanların elm sahəsindəki uğurları çox gəncləşir. Yeni proqram da həm də deyilir ki, üstünlük magistr və PhD dərəcələrinə veriləcək. Bizə indi hər sahədə alimlərə ehtiyac var. Hansı ki, sonradan Azərbaycana gəlib sübüt etdikləri elmi praktik iş prosesinə transfer etsinlər. Bunun üçün isə əlbəttə ki, şərait olmalıdır. Bizdə görünən odur ki, bir neçə ildir ki Əmək-Təhsil-İqtisadiyyat Nazirlikləri ixtisaslar üzrə tələb və tələbatla bağlı ortaq məxrəcə gələ bilmirlər. Bu proses gecikdikcə bu şəraitsizlik və uyğunsuzluq daha uzun çəkəcək. Sonra ANS də gedib Turizm Universitetinə sujet hazırlayacaq ki, bəs buranı qurtaranlar turizm sahəsində işləmirlər.

Ötən günlərdə xaricdə təhsil proqramı ilə bağlı xeyli neqativ fikirlər gördüm. Həqiqətən də bu insanları anlamağa çətinlik çəkdim. Üstəgəl, bu dostların bəziləri hətta özləri xaricdə təhsil alıblar. Əlbbəttə heç kim çörəyi burnuna yemir. Hərə öz fikrində nəyəsə inanır ki, belə əsaslıdır. Mən də inanıram ki, yeni proqramda bu və digər məsələlər nəzərə alınacaq ki, o doğurdan da cəmiyyət üçün effektiv olsun.

PS Qeyd edim ki, ailəmizdən özüm (2008-ci il) və xalamoğlu (2013-cü il) bu proqrama müraciət etsək  də, təqaüd alanların sırasına düşə bilməmişik. Amma son illər bu proqramı böyük həvəslə ən çox təbliğ edənlərdən biri də elə mən olmuşam və yeni proqramı da elə böyük həvəslə təbliğ edəcəm 🙂

Xaricdə oxuyub gələn çox görmüşük də (video)

 

20160304_121801-1

Böyük məmnuniyyətlə sizinlə ilk video bloqumu paylaşıram. İki cəhdə bir nəfəsə çəkilən videodur. Ona görə də Bakıya şəhər yerinə ölkə, universitetdə oxumaq yerinə işləmək və bloq yerinə blok deməyimə elə də çox fikir verməyin. 🙂

Videoda xaricdə təhsilin 5 faydasından danışıram. Xaricdə təhsil alıb-almamaqla bağlı tərəddüddə olan insanlara məxsusi tövsiyyə edirəm.

Ümid edirəm ki, faydalana bildiniz. Paylaşın ki, digərləri də faydalana bilsin. Biz də ara-sıra video bloqları hazırlamaq niyyətindəyik.

Alət çubuğuna keç