Resurslara çıxış ilə bağlı 7 acı həqiqət

Hərdən bir çoxumuz çox böyük həvəslə 90-cı illərdən danışanda bu günlərlə bir çox fərqləri xüsusi vurğulayırıq. Məsələn, həftədə 1 dəfə kino olardı, onu gözləyərdik və o da başlayanda qəfil işıqlar keçərdi. Al, bu da sənə bu həftənin kinosu. Axı, hamıda evdə videomaqintafon yox idi. Bu bir həqiqətdir ki, o zaman çox bəsit resurslara çıxış məhdud idi. Bəs 20 il sonra bu bolluqda bizim doğurdanmı bir çox resurslara daha rahat çıxışımız var? Təbii ki yox. Heç 20 il sonra da bu olmayacaq. Buyurun, misalçünlər:

1) Networking-dən kənar düşmə. Bu tək Azərbaycana aid deyil. Amma əgər sən hansısa şəbəkələşmələrdən kənardasansa, məlumata, bonuslara çıxışın azdır. Azərbaycanda yaxşı iş yeri az olduğundan təbii ki, sənin üzv olduğun şəbəkələşmə səni qabağa çəkir. Yaşın, maddi imkanın, davranışların, xasiyyətin, mövqeyin və zamanlaman düzgün olmasa, qalırsan gəmidən kənarda.
2) Pul, təbii ki, buna çıxış çox məhduddur. Bəlkə mən bilmirəm, amma 5 dənə özəl təhsil və elm fondu saya bilərsiz? Mən hələ mələksifət investorları demirəm. Gənc insan üçün bu məhdudiyyətlər çox üzücüdür.
3) Sağlamlıq təminatı resursları. Bir çox insan düşünür ki, həkimə getsə 3 aylıq maaşı müalicəyə gedəcək. Elədir ki, var. Xəstəlik faizi artsa da, bir çox özəl şirkətlər belə hətta tibbi sığortaya maraq göstərmir.
4) Dil bacarıqları zəif olduğundan hər saniyə yenilən elmlərə çıxış məhduddur. Müəllimlər çox rahat ev tapşırığını Discovery, Discovery Science, History kanallarından verə bilərlər.
5) Özü aya 10 000 qazanıb işçisinə 350 manat verməklə həftəyə onun 60 saatını alan sahibkarlar. Güya bu pulu onlar özləri qazanır, işçilər də fərsizdir.
6) Sosial mediada keyfiyyətli məzmuna trafik proporsiyası azdır. Əyləncə və idman ilə müqayisədə faydalı məzmun istifadəçilərə daha az göstərilir. Çünki 2-3 dəfə əyləncəyə olan marağın alqoritmləri sənə ‘qarşı’ edir. Əslində bu qədər bol keyfiyyətli resurslardan uzaq düşməklə həyatdan, ömürdən günlər gedir.
7) Hələ də 20-ci əsrdə qalan şirkətlər. İşçiyə boş-boş nəzəriyyələr deyib mənasız işi göndərən eqoist menecerlər.

Bu hələ sadə sıralamadır. Yəni evdə istədiyim vaxt kinoya baxıram demək, hələ dünya ilə ayaqlaşmaq demək deyil.

Bəzən demək çox asandır ki, əziyyət çək, pul qazan, get xaricdə oxu, işlə. Həyatın bəzi məqamları var ki, orada müəyyən resurslara ehtiyac olur, o təmin edilmədikdə nə isə ala-yarımçıq qalır. Bundan sonra da çox az adam özünə gəlib davam edir.

Amma istənilən halda mən gənclərə bir daha xatırladıram. Öz həyatınıza sahib olun, unutmayın ən vacib resurs vaxtdır. Vaxtınızı oğurlayanlardan uzaq qaçın! Elə ortayaşlılara da aiddir 🙂

8 günlük təcrübənin faydaları

Ötən yay məzuniyyətdə qərara gəlmişdim ki, 10 gün telefondan az istifadə edim. Amma bu dəfə daha fərqli yanaşdım. 1-8 sentyabr arası telefondan Facebook, Instagram və LinkedIn proqramlarını sildim. Brauzerdən belə bu saytları sildim. Tam 1 həftə ümumiyyətcə kompüterdən belə istifadə etmədim. Telefonun özünü də məhdudiyyətlə istifadə etdim. Gün ərzində 1-2 saat bəzi şəxsi və iş öhdəliklərinə görə e-mail və WhatsApp-dan istifadə edirdim. Bir də Youtube-da sevdiyim videolara baxır, nə isə maraqlıdırsa google-da axtarış edib baxırdım.

Bu kiminsə üçün adi gələ bilər 🙂 Mənasız bir addım ola bilər. Ancaq azdan-çoxdan sosial məsuliyyətli insan kimi işimlə və fəaliyyətlərimlə bağlı mən sosial mediadan gün ərzində 2 saata yaxın istifadə edirəm. Bəzən bir çoxunda olduğu kimi mən də tamamilə başqa nə üçünsə telefonu əlimə götürsəm də, baxıram ki, neçə dəqiqədir ki, Facebook-dayam.

Qısaca bunun faydaları nə oldu?

1) İndiki dövrdə insanların ən böyük problemlərindən biri fokus ola bilməməkdir. Sosial media insanı fokusdan uzaqlaşdırır. 1 filmə baxanda bəzən fikrin sosial mediada qala bilər. Görəsən nə cavab yazdı və s. Amma bu günlər fikrə dalıb rahatca Youtube 30-35 dəqiqəlik videolara baxırdım.

2) Sosial mediada insanı yersiz yükləyən çox məlumat var. Təki həmişə şad günlər olsun. Amma bəzən heç tanımadığın insanların şikayəti, aqressiyası, sənə birbaşa aid olmayan neqativ hadisələr beyində neqativ mühit formalaşdırır. Görmədikcə yada düşmür. Bu biganəlik deyil. Əksinə fikirləşməyə vaxt tapdıqca daha vacib insanlarla maraqlanırsan.

3) 2-3 gün sonra ümumiyyətcə yadından çıxır ki, sən hər gün sosial şəbəkələrdən istifadə edirsən. Time Management üçün çox yaxşı bir alətdir.

4) Bu müddət ərzində heç bir, konkret heç bir xəbər saytına girmədim. Sadəcə UEFA-nın saytında Kosova ilə oyunun nəticəsinə baxmışam 🙂 Bunu il ərzində tez-tez edir, hamıya tövsiyyə edirəm. Gündəm mövzuları elə gündəm mövzularıdır. Xəbər saytını 1 ay sonra açsan da gündəmi tez tuatacaqsan. Yəni heş zad itirmirsən. Əvəzində pozitiv enerjin özündə qalır. Ən əsası vaxtın özünə qalır.

5) 1 həftə ərzində demək olar ki, çox az insanın yadına düşdüm. Virtual dostlar artdıqca, yaxşı dostlar da virtuallaşdıqca, realda çox az yaxşı dost qalır.

Bir daha qeyd edim ki, mənim yaxınlarım, yoldaşlarım və dostlarımım arasında bir xeylisi sosial mediadan ümumiyyətcə az istifadə edir. Mənim nisbətən çox vaxt keçirməyim şəxsi və peşəkar fəaliyyətlərimlə bağlıdır. Bu da müəyyən sosial öhdəliklər yaradır. İstər-istəməz vaxtın gedir və bağlılıqların var.

Əlbəttə bu statusu çox az insan görür. Çünki sosial media platformalarına etinasızlıq göstərəndə bu şəbəkənin alqoritmləri səni arxa plana salır.

Nəyisə artıq 2 dəfə etmək artıq 3-cü və daha çoxunun mümkün olduğunu göstərir 🙂 Qabaqda isə ayın 10-dan tamamilə yeni planlar və fəaliyyətlər var. Sosial mediadan isə yenə də qarşıdakı həftələr ərzində çoxumuz üçün faydalı olacaq məzmunları paylaşmağa davam edəcəm.

Xoş gəldim! Fərqli gəldim 🙂

Mən və 4 noyabr

Yəqin fikir verdinizsə, 4 noyabr ilə bağlı geridə qalan müddət ərzində heç nə yazmadım. Tədbirə qeydiyyatdan da keçməmişdim deyə dəvətnamə də gözləmirdim. Təşkilatçıların da bir qismi, MaşAllah xeyirdə-şərdə görüşdüyümüz dost-tanış idi. Əvvəlcə onları belə rezonansa görə təbrik edirəm. Hər bir bu cür işi daima dəstəkləyirəm. Bəs nədən dünənə qədər bunu etmirdim?  Çünki söhbəti gec tutdum və saytda ‘bu tədbirdə kitab satılmır’ cümləsi mənə xoş gəlmədi. Mən AIR tədbirlərinə söz atmaq kimi qəbul etdim və bunu da etik saymıram. Halbuki, sizin də, onların da gördüyü iş Azərbaycan üçün vacibdir.

Bəs yaxşı hədiyyə məsələsi niyə belə əks-səda doğurdu? Mən orada olmamışam, amma dostlar, igidlər gələcəkdə bu 2-3 məsələni mütləq nəzərə alın:

1) Şəxsən mən elə bilirdim ki, 4 noyabr hədiyyə söz verən insanlar özləri öz hədiyyələrinə təsadüfi bir qalibi seçəcək. Bütün hədiyyələri sonda 1 nəfər qazanacaq məsələsini tədbirdən sonra bildim. Görün mənim kimi neçə nəfər bunu belə bilə bilər.

2) Seçimi siz özünüz bir neçə nominasiya üzrə apara bilərdiniz. Təbii ki, aralarında zalda olmayanlar olacaqdı və insanlar şəffaflığa inanacaqdı.

3) Seçim metodologiyası öncədən paylaşıla bilinərdi. Variant çoxdur. Səhv etmirəmsə, daha çox yazan daha çox şans qazanırdı. Necə kommunikasiya etdiz, seçim prosesi necə olacaq?

4) Mən bu il mayda və iyunda Visa şirkətinin 2 lotoreyasında iştirak edirdim. 50-dən artıq kassa çeki qeydiyyatdan keçirmişdim. Lotoreyanın birincə Paşa Qəlbinurun oğlu qalib gəldi. Əziyyətimə heyfim gəldi. Kütlə VIP, tanışlıq məsələrini sevmir. Bunu bilirik, siz də bilirsiz. Amma özümü daxilən inandırdım ki, Visa bunu etməz. Siz də kütləyə bu etibarı təbliğ edin. Öz məhsullarınızla, brendlərinizlə. Bu günün sabahı da var.

5) Biz marketoloqlar kütləni tez yoldan çıxarırıq. Əgər məqsəd bu həş təq ilə böyük kütlə qazanmaq idisə elə açıqca elan edilərdi ki, qalib MARKETOLOQ olmayacaq.

Təbii ki, məqsəd gözəl tədbir keçirtmək idi. Bu da sizdə alındı. Amma marketinqin PR tərəfini lütfən unutmayın. Narazı şəxslər varsa, aqressiya ilə deyil, acıq verməklə yox, çox böyük ürəklə, səmimiyyətlə onlarla davranın.

İnternetdə məşhur adamsan, gəl bir dənə loqomuzun qabağında şəklini çəkək

2016-cı ildə iqtisadi aktivliyin aşağı düşməsi sosial medianın aktivliyi üçün əməllicə düşərli oldu. Kütləvi işsiz olanlar, işdə olub işləməyənlər, lap elə gün ərzində zəhmət çəkib tər tökən insanlar belə gün ərzində bir neçə saatlarını sosial mediada keçirdiklərindən bu prosesə öz töhvələrini vermiş oldular. Kütlənin hədəfə alınması asan olan bir platformada belə kütləviləşmə heç şübhəsiz ki, marketloqların daha çox işinə yaradı. Bir neçə sosial media idarəetməsini həyata keçirən şirkət yarandı. İzləyicilərin brendlərin sosial media idarəetməsindən gözləntiləri artdı. Bu il göstərdi ki, sadəcə Facebook-da səhifə açıb idarə etməklə səs-küy salmaq olmur. Sosial medianın artıq öz qəhramanları və ulduzlar var, hansılarını ki, çoxunu biz ilk olaraq elə sosial mediadan tanımağa başladıq. Bu il onların bir çoxu artıq məqsədli şəkildə ətraflarına kütlə yığıb, bundan pul çıxartmağa başladılar.

Məsələn, götürək Hüseyn Əzizoğlunu, Taleh Yüzbəyovu, Banu Murad, Erkinli və Kənanlı İkibaşlını. Faktiki olaraq onları ölkəyə məşhurlaşdıran məhz sosial media oldu . Belə şəxslərin arasında uzunmüddətli TV-lərdən tanıdığımız insanlar da var. Muğənnilər, siyasətçilər, iqtisadçılar. Ancaq 1000-2000 layk yığmaqla sənin reklam daşıyıcı olmağına qarantiya yoxdur. Qəribov Azərin səhifəsinə baxsaz onun bunu neçə gözəl bacardığını görəcəksiniz. İnsanı sırf səyahətlərinə görə minlərlə insan izləyir. O da hara nə ilə, necə getdiyini oturub elə bədii təsvir edir ki, adam istəyir ona özü təyyarə bileti alıb versin ki, get, gəz, gör, yaz, bizdə oxuyaq.

Bəs, 2017-ci ildə bu proses neçə inkişaf edəcək? Əlbəttə ki, genişlənəcək. Bizdə bir neçə il öncə çox populyar olan Youtube-da yaxşı pul qazanmaq mümkün olmadığından indi pul qazanmağı real edən Instagram-da, Facebook-da yuxarıda da qeyd etdiyimiz şəxsləri görəndən sonra bir çox insan asan görünən yolla pul qazanmağa can atacaq. Amma biz bilirik ki, əslində sosial media üzərindən pul qazanmaq elə yeni bir şey deyil. Ancaq bu işə yenilikləri gətirmədən burada ‘milyoner’ olmaq biraz müşkül olacaq.

Gizli mesajlar – İstər video olsun, istər bloq yazısı, istər film. Ənənəvi məhsul yerləşdirilməsində gizli mesajlar və reklamlar həmişə effektiv olub. Nə qədər reklamı açıq edirsən bir o qədər kütlədə qıcıq yarada bilərsən. Əlbəttə məhsul və xidmətdən asılı olaraq bu qıcıq minimuma enə bilər. İstənilən halda bu cür reklam edənlərin gizli mesajları növbəti il daha effektiv olacaq.

Sosial məsuliyyət – Əgər sizi minlərlə insan izləyirsə və siz ağzınızda siqaret (bunun özü də reklam ola bilər) insanlara həyatı başa salırsınızsa və ya öz videonuzda suyu açıq qoyub dişlərinizi fırçalayayırsınızsa, ən azından öz təsir gücünə malik başqa insanlar tərəfindən də tənqid oluna bilərsiniz. Zarafat və ya reytinq qırmaq xatirinə edilən işlər bir müddət effektiv olsa da, özünə hörmət edən brend bu cür məsələlərdə diqqətli olacaq.

Konsept və tematik istiqamətlər – Biz daima şikayət edirdik ki, Azərbaycanda tematik media demək olar ki yox dərəcəsindədir. Müəyyən qədər idmana aid kanallar və internet saytları var idi. Digər sahələrdə də tək-tük tematik iş təqdim edən media var idi və olmaqdadır. Bir halda da ki, bunu sosial mediada etmək çox asandır və artıq bir çoxları edir, bu növbəti il daha aktual olacaq. Yeni gələn nəsil telefon və kompüter ilə böyüdüyündən onların sosial mediadan və internetdən tematika baxımından konkretlik gözləməkləri bizi təəccübləndirməsin. Belə konsept olanda uyğun reklamları da cəlb etmək asan olur. Bundan əlavə bu cür şəxslər gərək özləri də müştərinin reklamını necə və nə cür konseptə yerləşdirmək olar barəsində baş sındırıb cəlbedici təkliflər etsinlər.

Peşəkar şirkətlərin dəstəyi – Elə insanlar var ki, ümumiyyətcə sosial mediada bir xeyli insan tərəfindən izlənilsələr də bu prosesə nə başlayanda, nə də indi marketinq və reklam tərəfindən baxmayıblar. Düzdür, bu insanlar öz fikirlərini, ideyalarını təbliğ ediblər. Bunun özü də bir marketinqdir. Ancaq hansısa bir reklam aləti kimi öz profillərini və ya səhifələrini istifadə etmək ağıllarına gəlməyib. Belə insanlara, lap elə özləri sponsor, reklam verən cəlb edənlərə bu cür şəxslərlə işləyən peşəkar şirkətlər kömək edirlər. Onlar reklam verənlərin reklamlarını strategiya hazırlayaraq, bu şəxslərin təsirlərindən istifadə edib gizli və ya aşkar yayırlar. Düşünürəm ki, gələn il bu barədə də ölkəmizdə ciddi irəliləyişlər görəcəyik.

Dostlar, bu gün radioda bir dinləyici xalqımızı Instagram və Facebook-u öz təyinatına görə istifadə etmədiyinə görə belə desək qınayırdı. Ancaq bununla qəti razı deyiləm. Bəli, mənə də xoş gəlmir ki, LinkedIn-də kimsə sevgidən və ya yağışdan status yazır. Ancaq filan ölkə belədir, bizdə də belə olmalıdır marketinqdə işə yaramır. Fakt bu platformalar bizdə insanların fikrinə, hərəkətlərinə, fəaliyyətlərinə öz təsirini edir. Ona görə də burada yenilikçi olanlar və onu reallıqlarına görə düzgün istifadə edənlər daima bir addım öndə olacaqlar.

Alət çubuğuna keç