Onun sığortası mənə extra large

Sizdə bilmirəm, ancaq məndə avtomobilin parkinq xərcləri benzin xərclərindən daha çox olur. Üst-üstə az qala ilə 1200 manatdan artıq xərc edir. Bəzən hansısa küçənin tinində evakuator xofu ilə deyil, əzərlər, cızarlar, sındırarlar fikri ilə saxlamayıb daha çox ödənişi olan parkinqə üz tuturam. Təbii ki, bu gündəlik xərc olduğundan adama böyük görünmür. Amma bizə deyəndə ki, get 500-600 manat ver maşınını elə yuxarıda da dediyim məsələlər daxil olmaqla qəza hallarından sığortala, çoxumuz buna getmirik. Bir çox insan deyir hadisədir olanda-olacaq, bəziləri özlərindən çox əmin olduqlarını deyir, təbii ki, çoxluq da bunun olduqca baha olduğunu düşünürlər. Təbii ki, hərənin öz həqiqəti var. Xüsusən də devalivasiyadan qabaq 25000 manata maşın alıb, birtəhər kreditini aybaay ödəyən insan, o maşınını indiki dəyəri ilə 40 000 manatlıq sığortalamaq üçün 1200-1300 manat gərək hər il pul xərcləyə ki, bu da real görünmür.

Amma qəzalar olur. Xırdalı-böyüklü hər gün 10-larla qəza olur. 10 nəfərdən 3-nün yol mədəniyyətinə əməl etdiyi bir mühitdə gəl olmasın. Əsas salamatlıqdır deyib, qarşı tərəfin günahı varsa ümidi onun icbari sığortasına bağlayırıq. Yox, səhv özümüzdədirsə və icbarimiz varsa, onu yola salıb fikirləşirik 3-4 min haradan tapıb maşını ortaya çıxarım. Özü də çox maraqlıdır. Baxmayaraq ki, Azərbaycanda avtomobilin könüllü kasko sığortası az yayılıb, qəza olanda verilən ilk ‘kasko var idi?’ sualı olur. Kreditlə avtomobil satılan vaxtı bu cür sığorta pis satılmırdı. Ancaq müşahidələr göstərir ki, bu sığortaya maraq azalmaqdadır.

Görünür bu azalmağı fürsət kimi görənlər olubdur. Yoxsa ortaya Kasko Butik brendi çıxmazdı. Heyif ki, ötən ay onların təqdimat tədbirində iştirak edə bilmədim. Səfərdə olsam da tədbirdə nə baş verdiyini ucundan-qulağından eşidə bildim. Bu günlərdə saytlarını da incələdim. Bizneslər o zaman inkişaf edir ki, o insanların arzularını və istəklərini incələyir və ortaya müştərinin axtardığını qoya bilir. İndi siz yuxarıdakı ilk 2 abzası yenidən oxuyun və görün sizdə belə sual çıxırdımı, ‘Niyə ucuz kasko edən yoxdur görəsən’? Əlbəttə ki, bilən bilir. Azərbaycanda bir çox sığorta şirkətləri əslində maşının markasından asılı olaraq minimal qiymətə az məbləğli kasko sığorta xidmətləri təqdim edirlər. Bir dostumuz minimum qiymətə avtomobilini 2000 manat dəyərində sığorta etmişdi. Avtomobilin arxa şüşəsi qırılanda, bu da içidolu bir arxayınlıqla götürüb sığorta sənədlərinə baxıb ki, zəng vuraram həll edərlər. Ancaq sən demə bu minimum paketdə avtomobil şüşələrinin sığortası nəzərdə tutulmayıbdır. Belə deyək, minimum xərclər hələ minimum məmnunluq demək deyil. Eyni zamanda qəza halında insanların ən çox nədən əziyyət çədiklərini siyahılaşdırsaq, gecikən sığorta ödənişləri, mübahisəyə itən vaxt, uzanan və keyfiyyətsiz təmir, əlavə xərclər və s.. Tək qəza halı yox, ümumiyyətcə sığorta almamaq üçün etdiyimiz bəhanələri də yada salaq. Mən ilin yarısını xaricdə oluram deyə sığorta mənə sərf etmir,  500 manata görə get filan qədər sənəd yığ, gəl indi bunlarla araşdır ki, rulun arxasında kim idi və s.

Belə hekayələr çoxdur. Başa düşdüyüm qədər Kasko Butik elə yuxarıdakı tipli hekayələri bir-bir təhlil edib və faktiki indiyə qədər sığorta şirkətlərinin təqdim etdiyi xidmətləri onlarla birgə əməkdaşlıq sayəsində daha fərqli təqdim etməyə başlayıb. Verdikləri vəd və təqdim etdikləri qiymət adamda belə bəhanə qoymur. Amma ən vacibi bu deyil. Ən vacib məqam məhz onların ortaya çıxardığı statistik məlumatdır ki, o da deyir ki, 97 % halda qəza ilə bağlı ortaya çıxan təmir xərcləri 5000 manatı keçmir. Əgər Kasko Butik öz vebsaytında verdiyi vədə, qurduğu biznes modelə əməl etməyə davam etsə, onda insanlar mütləq başqa bahalı sığortaları özlərinə XXXL görəcəklər. Faktiki siz sığorta ilə bağlı əlavə xərclərinizlə 100 % yox, cəmi 3 % risk edirsiniz. Əgər son 5 il ərzində qəza yaşamamısınızsa və düşünürsünüz ki, səliqəli sürürsünüz, qaydalara əməl edirsiniz, siz M və L paketi ilə kifayətlənəcəksiniz. Əgər qəza etmiş hər 100 maşından 3-dənəsindən 1-i olmaq istəmirsinizsə, bir xahiş də mən sizdən edim ki, avtomobil idarə edərkən mobil telefondan maksimum az istifadə edin.

Belə. İkinci devalivasiyadan artıq 2 il vaxt keçir. Bütün bu müddət ərzində biz xərclərin optimallaşmasından danışmışıq. Şirkətlər məhz bunu görməlidirlər. Necə ki, Kasko Butik görübdür. Əgər siz kütləvi bazar çıxışı istəyirsinizsə, kütlənin nəyə gücü çatdığını gərək düzgün qiymətləndirəsiz. Kasko sığortanı indi kim alacaq deyib, bu xidməti ümumiyyətcə təqdim etməməkdənsə, bu cür yanaşma ilə bazarın davranışlarını dəyişmək mümkündür. Biznesdə kommunikasiya vacibdir, gərək insanların qorxularına işıq salasan. Çünki sən bunu etməsən, 100 % başqası edəcək. Ona görə də heç bir halda şikayətlənməyin, istər fərdi qaydada, istərsə də şirkət olaraq. Yeniliklərə açıq olun, onları da tətbiq edin ki, fürsət düşdükcə bizim kimi insanlar da sizlərdən danışsın, yazsın.

Facemark marketinq portalına verdiyim müsahibə

Bilirsiniz, mən vaxtın səmərəli idarəedilməsindən çox danışıram, yazıram. Deyim ki, bu şəxsən mənim üçün də ciddi problemdir. Təbii ki, buna səbəb həm də sosial şəbəkələrdir. Ancaq nə qədər təzadlı olsa da, bu o demək deyil ki, sabah sosial şəbəkələr olmasa, biz vaxtımızı dərhal səmərəli idarə edə biləcəyik. Məncə, bunun fəsadları çox böyük ola bilər. Bura komfortlu yerdir. Xüsusən də, burada mənim kimi öz brendini quran, bloqerliklə məşğul olan insanlar üçün. Yəqin ki, bəzi insanlar üçün çox az nə isə dəyişəcək. Məsələn, mənim tanıdığım şəxslər var ki, 2-3 il bundan öncə çox aktiv “Facebook” istifadəçiləri idi. İndi yenə qayıdıblar köhnə həyatlarına. Bəzən günlərlə aktivliklikləri olmur. Konkret vərdişlərə gəldikdə inanmıram ki, qəzet və kitab oxumaq kimi köhnə vərdişlər geri qayıdacaq. Güman ki, insanlar yeni texnoloji vərdişlərə yiyələnəcəklər.

Çoxu düşünür ki, “Instagram” səhifəm də 100 000 izləyici varsa, mən artıq brend oluram. Ancaq məşhurluqla brend olmaq arasında təbii ki, fərq çoxdur. Bizdə yaxşı bir məsəl var, “ala itdən məşhur olmaq”. Bizi hətta milyonlarla insan tanıya bilər, ancaq brendləşmək insanın həyat dəyərləri, məqsədləri, missiyası ilə bağlı məsələdir. Bu gün baxın istər ciddi, istərsə də qeyri-ciddi mövzuların şərhlərində nə qədər aqressiya var. Çünki kütləvi izləyicisi olan insanlar düşünmədən nə gəldi yazır, paylaşırlar. Tək bizdə yox, dünyanın hər yerində. Sosial media brendin sadəcə kommunikasiyası üçün bir platformadır. Bu gün əgər uğurlu biznesmen və ya menecer öz bildiyi və məsləhət gördüyü məsələləri paylaşırsa, yaxud da həmişə dəblə geyinən xanım dəbə aid bildiklərini bölüşürsə və ən əsası danışdıqlarında stabillik, dürüstlük, auditoriyaya hörmət varsa bu uğurlu brendləşmədir. Hətta elə insanlar var ki, onlar heç sosial şəbəkələrdə aktiv deyillər. Ancaq öz dairələrində, mühitlərində kifayət qədər öz brendlərini formalaşdıra biliblər.

Bu çıxarışlar bu günlərdə Facemark portalına veridiyim müsahibəndir. Müsahibənin tam mətnini buradan oxuya bilərsiniz.

Mən və 4 noyabr

Yəqin fikir verdinizsə, 4 noyabr ilə bağlı geridə qalan müddət ərzində heç nə yazmadım. Tədbirə qeydiyyatdan da keçməmişdim deyə dəvətnamə də gözləmirdim. Təşkilatçıların da bir qismi, MaşAllah xeyirdə-şərdə görüşdüyümüz dost-tanış idi. Əvvəlcə onları belə rezonansa görə təbrik edirəm. Hər bir bu cür işi daima dəstəkləyirəm. Bəs nədən dünənə qədər bunu etmirdim?  Çünki söhbəti gec tutdum və saytda ‘bu tədbirdə kitab satılmır’ cümləsi mənə xoş gəlmədi. Mən AIR tədbirlərinə söz atmaq kimi qəbul etdim və bunu da etik saymıram. Halbuki, sizin də, onların da gördüyü iş Azərbaycan üçün vacibdir.

Bəs yaxşı hədiyyə məsələsi niyə belə əks-səda doğurdu? Mən orada olmamışam, amma dostlar, igidlər gələcəkdə bu 2-3 məsələni mütləq nəzərə alın:

1) Şəxsən mən elə bilirdim ki, 4 noyabr hədiyyə söz verən insanlar özləri öz hədiyyələrinə təsadüfi bir qalibi seçəcək. Bütün hədiyyələri sonda 1 nəfər qazanacaq məsələsini tədbirdən sonra bildim. Görün mənim kimi neçə nəfər bunu belə bilə bilər.

2) Seçimi siz özünüz bir neçə nominasiya üzrə apara bilərdiniz. Təbii ki, aralarında zalda olmayanlar olacaqdı və insanlar şəffaflığa inanacaqdı.

3) Seçim metodologiyası öncədən paylaşıla bilinərdi. Variant çoxdur. Səhv etmirəmsə, daha çox yazan daha çox şans qazanırdı. Necə kommunikasiya etdiz, seçim prosesi necə olacaq?

4) Mən bu il mayda və iyunda Visa şirkətinin 2 lotoreyasında iştirak edirdim. 50-dən artıq kassa çeki qeydiyyatdan keçirmişdim. Lotoreyanın birincə Paşa Qəlbinurun oğlu qalib gəldi. Əziyyətimə heyfim gəldi. Kütlə VIP, tanışlıq məsələrini sevmir. Bunu bilirik, siz də bilirsiz. Amma özümü daxilən inandırdım ki, Visa bunu etməz. Siz də kütləyə bu etibarı təbliğ edin. Öz məhsullarınızla, brendlərinizlə. Bu günün sabahı da var.

5) Biz marketoloqlar kütləni tez yoldan çıxarırıq. Əgər məqsəd bu həş təq ilə böyük kütlə qazanmaq idisə elə açıqca elan edilərdi ki, qalib MARKETOLOQ olmayacaq.

Təbii ki, məqsəd gözəl tədbir keçirtmək idi. Bu da sizdə alındı. Amma marketinqin PR tərəfini lütfən unutmayın. Narazı şəxslər varsa, aqressiya ilə deyil, acıq verməklə yox, çox böyük ürəklə, səmimiyyətlə onlarla davranın.

Yol Polisi marketoloqları işə götürsə

Bu fikirlərimi dünən Facebook-da status yazmışdım. Düşündüm ki, bloqun da yaddaşına həkk edək. Başlıq da simvolikdir. Çünki mən düşüncələrimi bir marketoloq olaraq paylaşıram.

Hərçənd ki, mənim başıma az gəlir, amma Yol Polisi əməkdaşları kimisə saxlayanda eyni mübahisəli qayda pozuntusunu mübahisə-protokol dialoqunda dalbadal neçəsi edir. Etiraz edirsən ki, bax bu da etdi, o da etdi və cavab o olur ki, hərə özünə cavabdehdir. Bir neçə həftə öncə Yol Polisi əməkdaşı aeroport yolunda mülki maşında qəza törətmişdi. Məlum oldu ki, bir neçə gün öncə olan qalmaqallı qəzada da ötüşənlərdən biri polis əməkdaşıdır, atası da keçmiş vəzifəli Yol Polisi. Bizdə yollarda çox böyük aqressiya var. İçi mən qarışıq çoxumuz etikanı tələb olunandan az qoruyuruq. Dünən gecə biri üstümə çıxır, düzgün manevr etmir hələ nifrətlə mənə baxıb niyə siqnal verdiyimə etiraz edir. Hər tində bir polis olsa belə yanaşma bir çox problemi həll etmir. Bizdə indi hətta maşınların ətraf mühitə ziyan vuran qazlarını ölçüb cərimə yazırlar. O da vacibdir, amma məncə daha vacibləri:

Elmi yanaşmanı gətirin işinizə – DYP daha çox statistik hesabatlar əsasında təhlükəli yerlərdə post qurub cərimə yazmalıdır. Bizdə hələ də 10-larla yerdə qeyri-effektiv yol hərəkəti tənzimləməsi var, o vaxtı 200 baldan QAYİ ixtisasına girənlərin nəticəsi;
Zero-tolerance – Cəmiyyət üçün ən təhlükəli adamlar qayda pozub kiməsə zəng etdirənlərdir. Bu hər sahədə var, amma neyniyək ki, bu insanlar cəmiyyətdə daha hörmətlidirlər;
Səmimiyyət – Mən mayda rayona gedəndə Mərəzə postunda məni saxlayıb yolda ehtiyatı olmağa tövsiyyə edən polisin səmiyyətinə inandım. Müsbət emosiyalar, enerji və diqqətlilik artır. Bəzən qayda pozan sürücüyə polisin 4-5 dəqiqəlik tərbiyəvi təlimatı dövlət büdcəsinə gələn 40 manatda daha vacib və faydalıdır. Postda mən qayda pozmamışdım. Reyd idi sadəcə.
Qadın Yol Polisləri – İndi xeyli qadın sürücü var. Qadın qadın psixologiyasını daha yaxşı bilir. Həm də kişiyə də cəriməni qadın yazanda priyatnı olacaq. Kişi polislə höcətləşib heç cürə qayda pozuntusunu etiraf etməyənlər qadından bu tənbehi alıb bəlkə ağıllanarlar.
Polisin marketinq və PR-ı – Hansısa polis yola düz səpəndə və ya İlk Tibbi yardım göstərəndə sosial-mediada buna bir xeyli mız qoyan olur. Halbuki bunu çox gözəl şəkildə təşkil etməklə Sürücü – Yol Polisi arasındakı uçurumu aradan qaldırmaq olar.
Sürücülükdən məhrumiyyət – Bizdə cərimələrin məbləği artmasın, ballar artsın. Qırmızı işığı lap 5 bal etsinlər. Sürücülükdən məhrum olmaq daha çox təsir edər nəinki 250 manat cərimə.
Kameralar artsın. Yenə də artsın – Sürücülərimiz sadə manevr qaydalarını ya bilmir, ya da bilərəkdən qorumurlar. Polis olmayan yerdə çox aqressiv və saymazyanadırlar. Qoy belə tez-tez ballar yığılsın, bəzilərinin ağlı gəlsin başına.
Nümunəvi olmaq – Yol Polisi sürücüləri xidməti maşında dəfələrlə mobil telefonla danışda gözlərimə tuş gəliblər. Evakuatorlar isə çox kobud sürürlər. Səmimi olub nümunə olmadan milyon eqonu düz yola gətirə bilməyəcək.

Bu siyahını artırmaq olar. Amma yenə də lazım olanlar bu barədə düşünsə özləri də kreativ çıxış yolları taparlar. Büdcə onsuzda dolacaq. Çünki sürücülərlə bu cür sistemlə işlənilsə elə adamlar olacaq ki, qaydaları bilmir deyə gündə azı 1 dəfə kameraya düşəcək. Mən nədən bunu yazıram? Hər gün bizdə azı 3-4 ağır yol qəzası olur, azı 5 nəfər ölür. Yəni kiminsə nəvəsini lap tutub basdılar bu problemi həll etmir və qısamüddətli effekt verəcək.

İnternetdə məşhur adamsan, gəl bir dənə loqomuzun qabağında şəklini çəkək

2016-cı ildə iqtisadi aktivliyin aşağı düşməsi sosial medianın aktivliyi üçün əməllicə düşərli oldu. Kütləvi işsiz olanlar, işdə olub işləməyənlər, lap elə gün ərzində zəhmət çəkib tər tökən insanlar belə gün ərzində bir neçə saatlarını sosial mediada keçirdiklərindən bu prosesə öz töhvələrini vermiş oldular. Kütlənin hədəfə alınması asan olan bir platformada belə kütləviləşmə heç şübhəsiz ki, marketloqların daha çox işinə yaradı. Bir neçə sosial media idarəetməsini həyata keçirən şirkət yarandı. İzləyicilərin brendlərin sosial media idarəetməsindən gözləntiləri artdı. Bu il göstərdi ki, sadəcə Facebook-da səhifə açıb idarə etməklə səs-küy salmaq olmur. Sosial medianın artıq öz qəhramanları və ulduzlar var, hansılarını ki, çoxunu biz ilk olaraq elə sosial mediadan tanımağa başladıq. Bu il onların bir çoxu artıq məqsədli şəkildə ətraflarına kütlə yığıb, bundan pul çıxartmağa başladılar.

Məsələn, götürək Hüseyn Əzizoğlunu, Taleh Yüzbəyovu, Banu Murad, Erkinli və Kənanlı İkibaşlını. Faktiki olaraq onları ölkəyə məşhurlaşdıran məhz sosial media oldu . Belə şəxslərin arasında uzunmüddətli TV-lərdən tanıdığımız insanlar da var. Muğənnilər, siyasətçilər, iqtisadçılar. Ancaq 1000-2000 layk yığmaqla sənin reklam daşıyıcı olmağına qarantiya yoxdur. Qəribov Azərin səhifəsinə baxsaz onun bunu neçə gözəl bacardığını görəcəksiniz. İnsanı sırf səyahətlərinə görə minlərlə insan izləyir. O da hara nə ilə, necə getdiyini oturub elə bədii təsvir edir ki, adam istəyir ona özü təyyarə bileti alıb versin ki, get, gəz, gör, yaz, bizdə oxuyaq.

Bəs, 2017-ci ildə bu proses neçə inkişaf edəcək? Əlbəttə ki, genişlənəcək. Bizdə bir neçə il öncə çox populyar olan Youtube-da yaxşı pul qazanmaq mümkün olmadığından indi pul qazanmağı real edən Instagram-da, Facebook-da yuxarıda da qeyd etdiyimiz şəxsləri görəndən sonra bir çox insan asan görünən yolla pul qazanmağa can atacaq. Amma biz bilirik ki, əslində sosial media üzərindən pul qazanmaq elə yeni bir şey deyil. Ancaq bu işə yenilikləri gətirmədən burada ‘milyoner’ olmaq biraz müşkül olacaq.

Gizli mesajlar – İstər video olsun, istər bloq yazısı, istər film. Ənənəvi məhsul yerləşdirilməsində gizli mesajlar və reklamlar həmişə effektiv olub. Nə qədər reklamı açıq edirsən bir o qədər kütlədə qıcıq yarada bilərsən. Əlbəttə məhsul və xidmətdən asılı olaraq bu qıcıq minimuma enə bilər. İstənilən halda bu cür reklam edənlərin gizli mesajları növbəti il daha effektiv olacaq.

Sosial məsuliyyət – Əgər sizi minlərlə insan izləyirsə və siz ağzınızda siqaret (bunun özü də reklam ola bilər) insanlara həyatı başa salırsınızsa və ya öz videonuzda suyu açıq qoyub dişlərinizi fırçalayayırsınızsa, ən azından öz təsir gücünə malik başqa insanlar tərəfindən də tənqid oluna bilərsiniz. Zarafat və ya reytinq qırmaq xatirinə edilən işlər bir müddət effektiv olsa da, özünə hörmət edən brend bu cür məsələlərdə diqqətli olacaq.

Konsept və tematik istiqamətlər – Biz daima şikayət edirdik ki, Azərbaycanda tematik media demək olar ki yox dərəcəsindədir. Müəyyən qədər idmana aid kanallar və internet saytları var idi. Digər sahələrdə də tək-tük tematik iş təqdim edən media var idi və olmaqdadır. Bir halda da ki, bunu sosial mediada etmək çox asandır və artıq bir çoxları edir, bu növbəti il daha aktual olacaq. Yeni gələn nəsil telefon və kompüter ilə böyüdüyündən onların sosial mediadan və internetdən tematika baxımından konkretlik gözləməkləri bizi təəccübləndirməsin. Belə konsept olanda uyğun reklamları da cəlb etmək asan olur. Bundan əlavə bu cür şəxslər gərək özləri də müştərinin reklamını necə və nə cür konseptə yerləşdirmək olar barəsində baş sındırıb cəlbedici təkliflər etsinlər.

Peşəkar şirkətlərin dəstəyi – Elə insanlar var ki, ümumiyyətcə sosial mediada bir xeyli insan tərəfindən izlənilsələr də bu prosesə nə başlayanda, nə də indi marketinq və reklam tərəfindən baxmayıblar. Düzdür, bu insanlar öz fikirlərini, ideyalarını təbliğ ediblər. Bunun özü də bir marketinqdir. Ancaq hansısa bir reklam aləti kimi öz profillərini və ya səhifələrini istifadə etmək ağıllarına gəlməyib. Belə insanlara, lap elə özləri sponsor, reklam verən cəlb edənlərə bu cür şəxslərlə işləyən peşəkar şirkətlər kömək edirlər. Onlar reklam verənlərin reklamlarını strategiya hazırlayaraq, bu şəxslərin təsirlərindən istifadə edib gizli və ya aşkar yayırlar. Düşünürəm ki, gələn il bu barədə də ölkəmizdə ciddi irəliləyişlər görəcəyik.

Dostlar, bu gün radioda bir dinləyici xalqımızı Instagram və Facebook-u öz təyinatına görə istifadə etmədiyinə görə belə desək qınayırdı. Ancaq bununla qəti razı deyiləm. Bəli, mənə də xoş gəlmir ki, LinkedIn-də kimsə sevgidən və ya yağışdan status yazır. Ancaq filan ölkə belədir, bizdə də belə olmalıdır marketinqdə işə yaramır. Fakt bu platformalar bizdə insanların fikrinə, hərəkətlərinə, fəaliyyətlərinə öz təsirini edir. Ona görə də burada yenilikçi olanlar və onu reallıqlarına görə düzgün istifadə edənlər daima bir addım öndə olacaqlar.

Alət çubuğuna keç