Həyatımın tam yarısını mənimlə olan 15 yaşlı e-mail ünvanım

 

Dünən Facebook-da xatirələr bölməsinə baxanda gördüm ki, 5 il əvvəl Yahoo e-mail ünvanımın 10 illiyini qeyd etmişəm. Facebook olmasaydı 15 illiyi tamam unutmuşdum. Belə baxanda adi görünsə də istərdim ki, bu postda qısaca bir tarixçəni, eləcə də e-mailin sonradan həyatda mənim uğurlarımda necə bir rol oynadığını sizinlə paylaşım. 15 il qabaq e-mail açmaq böyük bir uğur idi. İndi bu çox adi və demək olar ki, o qədər də populyar olmayan bir şeydir. İstər texnoloji, istərsə də digər məsələlər baxımından indi bizə çox çətin görünən o qədər şey var ki, 5-10 ilə onlar da çox əlçatan olacaq. İnanıram ki, bu yazıdan çıxardığınız nəticələr indi böyük cəhdlər tələb edən hər hansı bir işi etməyə sizi həvəsləndirəcək və bu addımınız sizin gələcək uğurlarınızda böyük rol oyanacaq.

Söz verdiyim kimi kiçik bir tarixçəni sizinlə paylaşmaq istəyirəm. 2001-ci ildə ilk dəfə internetlə tanışlığım oldu. SOROS fondunun maliyyə dəstəyi ilə o vaxtki Mingəçevir Politexnik Universitetinin nəzdində Açıq Cəmiyyət İnstitutu fəaliyyət göstərirdi. Adında və ya detallarda balaca səhv edə bilərəm. Qardaşımla ora getdik və 1 saat internetə qoşulmaq imkanı oldu. O zaman mənim 14 yaşım var idi. Sonradan tək gedəndə yaşımın çatmadığını bəhanə etdilər. Ancaq inadkarlıq edib bir neçə ay sonra adımı həftədə bir dəfə 1 saatlıq internet imkanı verən bu məkana sala bildim. Hardasa otaqda 10-12 kompüter olardı. Ən yaxşı halda həftədə 1 saat yazılmaq imkanı olurdu. Əgər cədvəldə boş vaxt olurdusa, həftəyə 2 dəfə də getmək olurdu. Ancaq bundan əvvəl mən artıq internet klublarda internetə qoşulmaq üçün həftəyə 500-1000 manat xərcləyirdim. İnternetin saatı 3000 manat idi və 1 saatlıq pulsuz internet kifayət qədər böyük imkan idi. Beləliklə, 2002-ci il 16 yanvar tarixində mən də oldum Sorusçu 🙂 Bizə ilkin olaraq Yahoo e-mail açmağı öyrətdilər. ilham.yusifov loqinin artıq tutulmağından çox məyus oldum və təəccübləndim və əvəzində ilham_yusifov loqinin seçə bildim. Deyə bilərsiniz işim-gücüm yoxdur, bu tarixi niyə və necə yadımda saxlamışam? O vaxta qədər artıq mail.ru və box.az-da e-maillərim var idi və parollarım onların açıldığı günlərin tərsinə versiyası idi. 201061 məhz Yahoo-da ilk parolum idi. Uzun illər bu parol qaldı. Dəqiq yadımda deyil o zamanlar bu e-maili nə üçün daha çox istifadə edirdim, ancaq yadıma düşən bəzi məqamlar sizlərlə paylaşmaq istərdim.

Horizontları genişləndirmək – İnternetə yenicə qoşulduğum vaxtlardan paralel olaraq radiolara da qulaq asmağa başlamışdım. O vaxtı Mingəçevirdə erməni və gürcü radioları FM-də at oynadırdı. Sadəcə Radio Lider 107 FM keyfiyyətli yayımlanırdı. Və mən tualetin baçokunun dəmirindən, evdə tapdığım misdən, alüminumlardan antenna düzəldib çox zəif yayımı olan ANS ÇM-ə qulaq asırdım. Ancaq başa düşürdüm ki, feedback və ünsiyyət lazımdır. Məsələn, mahnı sifariş etmək, salam və təbrik göndərmək lazımdır. Bunu da asanlıqla e-mail ilə edə bilirdim. Sonradan mən hətta ANS-ə dəvət olundum və Dj Fateh ilə birgə 2 dəfə ‘Qızıl Onluq’ verilişində aparıcı da oldum. Bu kiçik addım sonradan mənim özüməinamımı xeyli artırdı. Yəni indi bunu sözdə demək asandır ki, inamı artırdı. Amma həqiqətdə ətrafındakı insanlardan fərqlənib özün istədiyin bir şeyi etmək və nail olmaq əlbəttə ki, sonrakı uğurlarda böyük rol oynayır.

Yeniliklər etmək – 2002 və 2003-cü illərdə məktəbdə qarşıma kim çıxırdı həmin günü Çempionlar Liqasının oyunları haqqında sorğu keçirirdim. Bəs kim udacaq, filan. Sonradan bunları hesabat halına salıb ANS-ə, daha dəqiq Rahib Azəriyə təqdim edirdim və sonradan Doktor Ziya və digər aparıcılar da oyunu şərh edəndə bəs ANS ÇM radiosu ilə yanaşı Mingəçevirdə də sorğu keçirildiyini o boyda televizordan qeyd edirdilər. Marketinq araşdırmalarına deyəsən o zamanlarda başlamışam. Bundan sonra isə artıq digər rayonlarda da analoji sorğular edib ANS-ə göndərirdilər. O vaxtı şəhərlərarası telefonla radioya düşmək müşkül məsələ idi. Ən yaxşı halda sms göndərmək olardı. Təbii ki, mənim mobil telefonum yox idi. Məhz e-mail mənim dadıma çatırdı. Sonradan mən jurnalist olmadım. Ancaq bu xırda epizodları xatırladıqca başa düşürəm ki, insan özü də başa düşmədən etdiyi xırda hərəkətləri ilə özü öz gələcəyini qurur. Sənin vaxtilə görüb zövq aldığın işdə hər hansı bir nəticə olanda sən gələcəkdə bu cür işləri görməyə çox həvəsli olursan. İndi marketinq sahəsində mənim ən çox zövq aldığım iş sorğular və onların nəticəsini təhlil etməkdir ki, bu da marketinq araşdırmalarında necə vacibdir çox gözəl bilirik.

Ünsiyyətdə qalmaq – E-mail arxivimdə ancaq 2006-cı ilə qədər gedib çıxa bildim. Öncəki arxivi bilərəkdən, ya da səhvən silmişəm. O zamanlar isə artıq Yahoo qrupların aktiv olan vaxtları idi. Yahoo qruplardan həvəslənib 2006-cı ildə Azetourism adında bir qrup da mən yaratmışdım. İndi baxıram ki, o qrupa vaxtilə 500 nəfər qədər insan cəlb edə bilmişdik. Sonradan isə biz Azərbaycan Gənclər Turizm Klubunu qurmuşduq və 10 ildən artıqdır ki, bu qrupdan olan gənclər mənim ən yaxın dostlarımın arasındadırlar. E-mail mənə elektron ünsiyyəti öyrədə bildi. Həyatda çox danışan olsam da ilk vaxtlarda e-maildə söz tapıb yazmağa çətinlik çəkirdim. Ancaq zaman-zaman e-mail yazışmaların sayı artıqdıqca əl də, barmaq da fikirləri bura düzməyə öyrəşdi. Belə desək beyin e-mail yazmaq üçün də düşünməyə başladı.

Təlimatlandırmaq – Sonradan, 2003-cü ildə bizim məktəbdə internet otağı açıldı. Təbii ki, orada pulsuz internetdən istifadə etmək imkanı çox idi. Həm də ona görə ki, demək olar ki, ətrafımdakılardan internet və xüsusən də e-mail açmaq haqqında daha məlumatlı idim və beləcə mən ilk təlimlərimə başladım 🙂

Dediyim kimi indi 15-20 yaşında olan bir insan üçün burada yazılanlar çox sadə gələ bilər. Mənim o vaxtı heç bir qeyri-adi vizyonum yox idi. Sadəcə axına düşmüşdüm. E-mail indiki elektronlaşmanın yanında nədir ki?! Ancaq bildirmək istəyirəm ki, vaxt var idi bu böyük bir dönüş nöqtəsi idi. İndiki dövrün dönüş nöqtələrini tapın. Sadəcə sosial mediada çox vaxt keçirdib trendləri izləməklə kifayətlənməyin. Gələcək haqqında oxuyun və indidən ona doğru düzgün addım atın.

 

İndiki ağlım olsaydı.. İndi ki var..

ilham ali yusif

Bu günlərdə dəyərli Rafiq Hunaltay öz bloqunda ‘İndiki Ağlım Olsaydı‘ deyib çoxumuzun həyatda etməli olduğumuz, amma etmədiyimiz bir çox vacib məqamı həvəslə paylaşmışdı. Axırda da bizi də dəvət etdi ki, ağılımızın o vaxt ağlına gəlməyən yaxşı şeylərdən yazaq. Elə 2 ay öncə gənclər üçün maraqlı təlim keçmək imkanım olmuşdu, ’10 il qabağa getsəydim nələri etməzdim’. Orada da qeyd etdiyim kimi bu barədə məsləhət vermək çox məsuliyyətlidir. Hərənin öz reallığı olur. Hətta bir neçə il qabaq indiki ağlım olsaydı belə reallıqlara görə çox da aşağı-yuxarı hərəkət imkanı olmaya bilərdi.

Beləliklə, bir neçə bənd üzrə öz həyatımda nələrdən narazıyam və ya bu səhvləri heç düşmənimə də arzulamıram silsiləsindən bəzi etiraflar:

1) Dəli olub çayı keçərdim – Mədənililik, utancaqlıq, nəbilim nələr nələr. Geri çönüb baxarkən bir sıra məqamlarda bu cür yanaşmanın məni necə geri saldığını görürəm. Mən qətiyyən kimisə mədəniyyətsiz olmağa çağırmıram. Heç bundan sonra da özüm mədəniyyətsiz olmaq istəmirəm. Amma bunu həyatımda bəzi məqamlarda aşırı yaşamam, haqqım olduğu bir çox şeyi belə soruşmamağıma, istəməməyimə gətirib çıxarıbdır. Bunu bir neçə dəfə qeyd etmişəm. Konkret olaraq bizim cəmiyyətdə üzüyola oldun, yollarda qalacan. Lazım gələndə dəli olmağı bacarmaq lazımdır. Bunu həm də fikirləşmək də bağlı deyərdim. Heyif ki, uşaqlıdan çox sevdiyim bir prinsipi tam yaşaya bilmirəm. Nəyi edib-etməmək haqqında saatlarla fikirləşənə qədər, həmin saatlara elə bu işi gör.

3) Daha da az yatardım – Bu hər mənada nəzərdə tutulur. İndi düzdür bu fiziki olaraq başa düşülə bilinər. Tələbə olarkən necə olurdusa, yalan olmasın 50 saat oyaq qalmaq mümkün olurdu. Denən adamın bir yuxusu gəlirdimi? Amma bundan daha çox, məcazi mənada yatmağı nəzərdə tuturam. Azərbaycan 10 il qabaqki kimi çətin ki bir daha olsun. İndi imkanlar yoxdur demirəm, indi də imkanlar az deyil. Bəzilərindən sadəcə indi çox uzaqlaşmışam. O vaxti isə onlara yaxın gedib, qabağa getmək imkanları daha çox idi. Qısası, gərək imkanları vaxtında görəsən. Fil qulağında yatmayasan. Birinci devalivasiyadan sonra başladıq ki, bəs gərək gözü açıq olub filan şeyi edərdim. Maraqlıdır ki, ikinci devalivasiyadan sonra da eyni zümzüməni edirdik.

3) Karyeram haqqında məktəbdən fikirləşdim – Əslində karyera yolumdan narazı deyiləm. Restorandan, oteldən başlayıb, QHT, sonra da 8 ilə yaxın təhsil sferasında çalışıram. İşlədiyim sahəni də çox sevirəm. Amma ki, yerimdən və məqamından narazılıq olmasın, öz performansımdan və mövqeyimdən çox narazıyam. Niyə məsələn, məktəbdə oxuyarkən səmimi qəlbdən cərrah olmaq haqqında fikirləşməmişəm və yaxud da niyə bankir olmağı beynimə yerləşdirməmişəm?Bu vizyonsuzluq məktəb sisteminin problemidir. Amma indi ətrafımda məktəbli olan istənilən qohum-qonşuya öz məsləhətlərimi verirəm ki, azdan-çoxdan faydalansınlar və ‘karyera haqqında institututu qurtaranda fikirləşərəm’ prinsipi ilə yaşamasınlar.

4) Şəxsi biznesə gərək çoxdan başlayardım – İndi olur ki, konsultasiyadan, hansısa bir intellektual zəhmətinin nəticəsi olaraq işindən əlavə pul qazanırsan, amma ki, tamştatlı işləyə-işləyə şəxsi biznes qurmaq o qədər də asan deyil. 26 yaşında ilk dəfə maşın sürməyi öyrəndim. Bu işin məsuliyyətindən dəli olurdum ki, gedib kiminsə maşınına dəyəcəm. Uşaq və yeniyetmədə bu qorxu o qədər də çox olmur. Yaşa dolduqca məsuliyyət adamın olan qalan potensialını da batırır. Məsələn, 20 yaşında insan gedib haranısa arenda götürüb ofisi daha rahat açar, ancaq yaş 30-u keçəndə, olursan məsuliyyətli kişi və ya qadın. Başlayırsan heç kimin ağlına gəlməyən ən xırda detalları fikirləşməyə. Axı sənin sahibkarlıq vərdişin yoxdu deyib özünü məhv edirsən və sən ən yaxşı halda banka 10 000 manat pulub qoyub, ilə 1000 manat depozit faizindən gəlib əldə edib özünü bəxtəvər sayan adam olursan.

5) Bloq yazmağa çoxdan başlayardım – Təsəvvür edin ki, 2007 və 2008-ci ilərdə neçə də bloq saytlarında qeydiyyatdan keçib, güya ki özüm haqqında 1-2 cümlə yazıb elə orada da bloqu yiyəsiz qoymuşam. Halbuki, elə tələbə olarkən konfranslar üçün yazdıqlarımız yazıları ayda bir dəfə olsaydı belə paylaşmaqla belə mütəmadi yazmağı 8 il qabaq başlamaq olardı. Daha bəsit yazılar yazmaqla, daha ümumi mövzular üzrə fikir bildirməklə bu vərdişi gücləndirmək və sonradan bloq yazmağın digər üstünlüklərindən faydala bilərdim. Yoxsa, durub-durub 27 yaşında dedim ki, bəs bloq açmağa əsl vaxtdır. Vacib deyil ki, nəyisə etmək üçün müəyyən yaşa çatasız. Edin, göstərin. Ancaq bir prinsipi unutmayın. Siz hamıdan ağıllı deyilsiniz!

6) DJ olardım – Bəli, bəli. O qədər maraqlı həvəslərim olub ki, onları boğub məhv etmişəm. Demirəm ki, belə dəhşətli peşmanam. Amma indinin özündə hansısa bir şənlikdə, tədbirdə olanda fikrim DJ-in musiqi zövqündə olur. Hansı mahnıdan sonra keçidi necə etdi, ümumiyyətcə bu pleylistə bu mahnı yaraşırmı, ya yox. Heyif ki, DJ-lik texnologiyasını sadəcə kompüter proqramları kifayətləndirdim. Elədiyim işləri də ictimaiyyətə çıxarmadım ki, belə bax belə işlərim, mikslərim olub. Yüzə yaxın disk arxivim və s. Amma gərək gedib bu işlə bir-iki sezon dəniz kənarında peşəkar məşğul olardım. Ya həvəsimi öldürəcəydim, ya da özümü orada tapacaqdım.

Qətiyyən yuxarıda dediklərimi özümə dərd etmirəm. Daxildən də belə bir özünəinam var ki, heş nə heç vaxt gec deyil. Amma dediklərim həm də reallıqdır. İndi hansısa zirvədə kimisə görəndə bilirsən ki, indiki ağlım 5-10 il qabaq olsaydı, orada mən olmalı idim. Amma yenə də həyat davam edir. Keçmişlə yaşamağı heç kimi arzulamıram. Həyatda hər şeyi yenidən başlamağa hazır olmaq lazımdır. Sonda bir daha Rafiq hocaya təşəkkür edirəm ki, özümüzün səhvlərimizi özümüzə xatırlatmağı bizə xatırlatdı.

Emosional təcrübədən keçirilmiş 3 qızıl qayda

ilham ali yusif

Hər vaxtınız xeyir, dostlar! Hər birinizi bu gün, 26 iyun 2016-cı il tarixində salamlamaqdan çox məmnunam. Bu gün ölkəmizdə Silahlı Qüvvələr Günü kimi qeyd edilir. Bu münasibətlə hər birinizi təbrik edirəm. Bu günün özəlliyi həm də odur ki, mən məhz 26 iyunda öz doğum günümü qeyd edirəm. Ötən il də 28 yaşdan düşən 14 damcı yazımda ad günü ilə bağlı bəzi fikirlərimi paylaşmışdım. Qısaca olaraq bildirirəm ki, ad günü anlayışı mənim üçün hər şeydən öncə geridə qalan bir ilin şəxsi hesabatıdır. Əlbəttə, bu gündə səni yad edən onlarla dost, yüzlərlə tanış sənin kənardan necə bir insan kimi göründüyünü də sənə göstərir. Məsuliyyəti də artırır ki, insan cəmiyyətə, insanlara, dostlara qarşı daha diqqətli olmalı, ən azı indiki kimi davam etməlidir.

Artıq neçə ildir ki, fürsət düşdükcə dostlara bildiyimiz, agah olduğumuz mövzularla bağlı fikirlərimizi çatdırırıq. Yaşa dolduqca insan məsləhət verməyin necə məsuliyyətli olduğunu başa düşür. Əvvəl daha çox danışdığın mövzularda, indi susmağın daha doğru olduğunu başa düşürsən. Paralel olaraq bəzi mövzularda dostların, tanışların, tələbələrin sonradan sənin hansısa istiqamətləndirməndən sonra faydalı bir işi orta qoyması səndə özünə inamı artırır. Nə gizlədim, paylaşmaq hissi, bildiyin, öyrəndiyin məsələləri bölüşmək, ən əsası insanları pozitivə yükləmək mənim həyatda ən çox sevdiyim məşğuliyyətdir.

İcazə versəniz, 29 yaşım günü bu gün və bu ərəfələrdə düşündüyüm 3 vacib qayda haqqında sizlərlə öz fikirlərimi paylaşım. Bunlar hamımızın bildiyi, eşitdiyi məsələlərdir, sadəcə emosional olaraq bu günlər şəxsən özüm çox dərindən bu məsələləri yenidən yaşadığımdan düşündüm ki, gerçək hekayələri çatdırırıq prinsipimə sadiq qalıb onları sizlərlə də bölüşüm:

Əvvəla, ‘düşün, özü də pozitiv’ qaydasından danışmaq istərdim. İnsan olaraq təəssüf ki, həyatda lazım olandan az düşünürük. Marketoloqlar həyatımızı rahatlaşdırmaq üçün o qədər innovasiyalar edirlər ki, hərəkətlərimizin çoxu düşünmədən baş verir. Hər gün evə getdiyim yolda diqqətli olmalı olduğum bir neçə yolayrıcı var. Onları keçəndə maksimum fikrim yolda olur. Amma bəzən beynimdə o qədər qarışıqlıqlar olur ki, evə çatanda yadıma düşür ki, mən oranı avtopilot rejimində keçdim. Bloqdakı yazıların birində bunun yaxşı və pis tərəfləri haqqında yazmışdım. Texnologiyaya bağlılıq bizi sadə gündəlik məsələlərdə problem həll etmək qabiliyyətimizi azaldır. Mən sudoku oyununu çox sevirəm. Rəqəmlərə 2-3 dəqiqə baxırsan, sanki çıxış yolu yoxdur. Amma sonra o ‘sehirli rəqəmi’ tapanda hər şey yoluna düşür. Bu gün adi ünsiyyətdə belə düşünmürük. Vacib olan odur ki, həm də insanlar, problemlər haqqında pozitiv düşünsün. Dostumuz bizə qarşı nəyisə səhv edirsə, xoş zənnlə bu barədə düşünüb onu anlamağa çalışaq.

İkincisi, ‘çox düşünmə, hərəkətə başla’ qaydasıdır. Mən planlaşdırma dəlisiyəm. Vacib deyil, kağızda, beynimdə belə sadə məsələlər bəzən uzun çək-çövür mərhələsini keçirlər. Qızıl-qızıl fikirlər ilişib qalır orda. Hətta hərdən deyirəm, ən maraqlı ‘yazılarım’ elə beynimə gəlib-getmiş bəzi fikirlərimdir ki, o qədər onlar haqqında fikirləşib güya ki, ‘vaxt tapmayıb’ burada yazmadıqlarımdır. İndiyə qədər həyatda nələrəsə nail olmuşamsa, ‘səndən hərəkət, məndən bərəkət’ prinsipi köməyim olub. Çox fikirləşmək insanın parlaq biznes ideyalarını öldürür. Çox fikirləşib, plan qurmaq və heç nə etməmək 2-3 ay sonra eyni prosesin yenidən başlamasına gətirib çıxarır. Hansısa gözəl bir qız gördüz dərhal da olmasa, qısa zamanda ona etirafınızı edin.

Üçüncü olaraq isə, ‘inamını itirmə və qanunauyğunluqlara inan’ qaydasını qeyd etmək istərdim. Özümün milyoner ola bilməməyimdə şəxsən sadəcə özümü günahlandırıram. Pul hərisi deyiləm, amma maddi təminat hər bir dövrdə vacibdir. Milyoner olmağı isə bir neçə ev və ya villa, bahalı maşın arzusu ilə istəmirəm. Tam başqa dəyərlər üzrə buna can atıram. Amma ki, görünür buna çox inanmıram. Bəlkə də bəzən öz gücümə inanmıram. Bu günümlə kifayətlənirəm, şüuraltı isə ‘bu mənim ən yaxşı performansımdır, başqa nə edə bilərəm ki’ düşünürəm. Həyatda hər şey qanunauyğun baş verir. Xaosun da öz qanunauyğunluqları Read more

Çörəyi çak-çukdan çıxan tuk-tukçu

Başlıq söz oyunu kimi görünməsin. Zatən bir çox insanın gəliri çak-çukdan çıxır. Kimsə buna maaşdan əlavə gəlir kimi, kimsə də daimi işi olmayanın müxtəlif gəlir yerləri kimi baxa bilər. 2 gün öncə başıma gələn maraqlı hadisəni sizinlə də paylaşmaq istəyirəm. Sonra isə bu hadisə ilə bağlı ibrətamiz hesab etdiyim bir məqamı qeyd edəcəyəm.

Bu günlərdə Banqkok-da təlimdə iştirak edirdim. Təlimdən sonra şəhəri bir qədər ətraflı gəzmək imkanım oldu. Sözün açığı Bakı ilə müqayisədə hava çox isti və rütübətli idi deyə, gəzməyin ləzzətini tam çıxarda bilmirdim. Bir neçə yerə baş çəkdikdən sonra bunlar böyük budda deyirlər, dedim gedim görək o nədir. Bizim uşaq vaxtımızda Azərbaycanda da çox sürülən 3 təkərli kuzalı motoskeletlər burada tuk-tuk taksilər kimi işləyirlər. Bir bələdçi yaxınlaşıb, mənə 60 bahta tuk-tuk turu təklif etdi. Dedim mənə budda olan yerə getmək lazımdır. Dedi yox tək ora 100 bahtdır. Amma bizim təklif etdiyimiz bu tur 60 baht. Elə gedib o nəhəng buddanı da görərsən. 60 baht təxminən 3 manatdan da azdır. Fikirləşdim ki, yəqin xəritədə səhv görmüşəm. Yaxın turdur, güman ki. Amma yalnız 15 dəqiqə getdikdən sonra böyük buddaya çatdıq. Girib içəridə biraz fırlandım, şikil vurdurdum və çıxıb dedim gedək ikinci yerə. Bələdçi demişdi tura böyük tikiş fabrikinə səfər də daxildir. Başa düşmüşdüm bu nəsə turizm xodudur.

Paralel olaraq da bütün yolboyu fikirləşirəm ki, bu 1 saat vaxtını sərf edəcək. Benzin, arvad-uşaq. Buna çıxardıb 100 baht verərəm. Daha 15 dəqiqə getdikdən sonra gəldik ‘fabrik’-ə. Fabrik dediyi 60-70 kvadrat metrlik mağaza. Mən də dedim daha gəlmişəm girib artistlik edim də. Məni qəşəngcə qarşılayıb lüks brendlərin qondarma kataloqlarını qoydular ki, müəllim seç fasonu, parçanı ölçək-biçək kostyumunu hazırlayaq. Başladım ki, bəs 2-3 günə gedirəm, birdən çatdırmazsız filan. Sonra gördüm ki, bu keçmir, dedim bəs mən gərək xanımımla birgə seçəm. Qaqaş da uşaq deyil, məndən bir xeyir gəlməyəcək. Dedi onda bir yerdə gələndə baxarsız, indi o biri salona keçib hazır mallara baxın. O biri salondan da onsuzda axtardığım 2-3 suvenir alıb çıxdım. Tuk-tukçuya da dedim gəl əl pulunu mən onsuzda buralara yaxın yerə gəlməliydim. Bütün yolboyu bəs bu gün onlarda xüsusi 30 %-lik güzəşt var, belə keyfiyyətli parça filan danışıb məni yola gətirdiyinə inanıb arxayın oturan tuk-tukçu məni fabrikfason yerdən tez çıxan görüb özünü itirdi və özünü yandırıb bəs içəridə nə qədər xərclədin deyə soruşdu. Dedim filan qədər ki, bu gedib faizini də düz alsın.

Buna oxşar hadisə sizin başınıza əminəm ki, çox gəlib. Turizmdə də çörək burdan çıxır. Sözümün canı məhz bu hadisədən çıxardığım bu nəticədir ki – qəpiyi-qəpiyin üstünə qoymağı bacarmaq lazımdır. Banqkok-da 12 milyon yerli və 5 milyona da yaxın Asiya ölkələrindən gələn qeyri-leqallar yaşayır. Hara baxırsan taksidir. Kifayət qədər lüks taksilər də var. Rahat metroları da var. Amma tuk-tukçuları da doludur. Hərdən biz deyirik ki, Bakı kontrastlar şəhəridir, amma gəzdiyimizdən, eşitdiyimizdən görürük ki, əhali sayı daha çox olanda kontrast daha rahat görünür. Sözün açığı mən elə şəhərin nisbətən varlı yerlərində oldum. Bu kontrastı bir çox sahədə hiss edə bilmədim. Nəqliyyat sistemindən çox istifadə etdiyimdən bunu rahat gördüm. Məsələn kimsə 1 iş gününə kondisionerli maşınında 7-8 saata 1500-2000 baht qazanırsa, kimsə 10 saat dalbadal fasiləsiz 10 müştəridən zülmlə ən yaxşı halda 600 baht qazanır. Aydın məsələdir ki, o da ümidini çak-çuka bağlayır.

Tuk-tukçunun turizm xodundan qətiyyən incimədim, əksinə ləzzət elədi. Bəzən kimsə az gəlirli işə vaxt sərf edib pul qazanmaq istəmir, vaxtını boşa verir. Bəzi nəzəriyyələrə əsaslanıb bizneslərdə də az pul xərcləyən müştəriyə elə böyük sevgi ilə yanaşılmır. Lüks brendlər üçün bu başa düşüləndir, amma aşağı və orta gəlirli müştərilərə işləyən biznesin bu yanaşması mənasızdır. Eləcə də təhsili, bacarığı olmayan kifayət qədər olmayan insanın fanatik səviyyədə mən ən yaxşısına layiqəm deyib lazımı gözləməsi sadəcə vaxtını boşa keçirməsi deməkdir. Bu prinsiplə yanaşsanız karyerada da, biznesdə də uğurlu olmaq şansınız çox deyil. Təsəvvür edin ki, bəzən 10 manata satılan hansısa məhsulun real mənfəəti 10 qəpik ola bilər. Ona görə də pul axan kranın gərək ‘obşisini’ həmişə açıq tutasan.

Belə, düşünürəm ki, mənim yadımda məzəli tuk-tukçu kimi qalan bir insan haqqındakı fikirlərimiz sizə də pozitiv təsir etdi. Hər səfərdən sonra yeni ideyalarım və fikirlərim formalaşır. Elə tezliklə turizmimiz üçün xarici ölkələrlə müqayisəli formatda 4-5 ağrılı dərdimizi təkliflərlə birgə sizə təqdim edəcəyəm.

Gün hələ ki bu gündür və mən artıq 1 yaşındayam!

Gün hələ ki bu gündür və mən artıq 1 yaşındayam!

Ötən il avqustda məzuniyyətdə olanda qərara gəldim ki, biznes bloq açıb yazmağa başlayacağam. Texniki və psixoloji hazırlıq 2-3 həftə çəkdi. İlk postumuz isə 13 sentyabr 2014-cü ildə oldu. Beləcə artıq özündə 10-dan artıq kateqoriyanı birləşdirən bu bloqu 1 ildir ki oxuyursunuz, çox ümid edirəm! 🙂 1 il ərzində yayımladığım 50-dən artıq yazının arasında uğurlu da olanı da oldu, az oxunanı da oldu, sonradan özümün oxuyub yeni nələrisə də öyrəndiklərim də oldu. Üsluba azdan-çoxdan bələd olanlar yazıların daha çox pozitiv ruhlu və ironik məqamlardan təşkil edildiyini bilirlər. Hərdən bu ironiyaları düzgün başa düşməyən dostlarımız da oldu. İstənilən halda bu yazıda sizə öz təşəkkürlərimi, öyrəndiklərimi, çalışmalı olduqlarımı və nəhayət tövsiyyələrimi təqdim etmək istərdim.

Təşəkkürlərim!

İlk öncə hər bir kəsə sadəcə yazıları oxumağa görə deyil, eyni zamanda öz fikirlərini də bölüşdüyünə və dəstək olduqlarına görə öz minnətdarlığımı bildirirəm. Uzun müddətdir görmədiyim xeyli dostlar, tanışlar olur ki, görüşəndə, zəngləşəndə ilk öncə ‘oxuyuruq, oxuyuruq, pis deyil’ sözlərini deməyi unutmurlar. Dostlar öz yerində, yazılarla tanış olub ‘bu yazısını bəyənmədim, amma belə pis adama oxşamır, qoy bir əlavə edim’ niyyəti ilə məni Facebook-da əlavə edən insanlara da salamlar. Söz verirəm ki, daha faydalı və maraqlı yazacağam. Həmçinin, Facemark.Az, OneClick.Az, Telebe.Az-a və digər internet səhifələrinə də yazıları paylaşdığına görə təşəkkür edirəm. Özümə isə ona görə təşəkkür edirəm ki, bu işi davamlı edə bilirəm. 😉

Öyrəndiklərim

Bloq yazmaq həqiqətən çox asan olsa da məsuliyyətlidir. Bu insanın öz fikirləridir, bəzən elə olur ki, hansısa yazını sadəcə 1 saatdan da az müddətə yazıb çap edirsən. Bildiyin, etdiyin, düşündüyün məsələlərdir. Amma elə yazılar olur ki, onu yazmamışdan qabaq gərək əməlli-başlı oturub araşdırasan, öyrənəsən. Çünki qısa bir yazıda mövzunu tam əhatə etmək olmur. Amma ən azı çalışırsan ki, daha vacib məqamları çatdırasan. Heç olmasa elə edəsən ki, oxuyan adamın fikirləri qarışmasın, səhv istiqamətlənməsin. Bu həm də insanda sadəcə yazı yazmadan belə ümumilikdə öyrənmək məsuliyyətini də artırır. Artıq bir məclisdə, səyahətdə, işdə, gündəlik həyatda yaxşı mənada məcbursan ki, daha diqqətli müşahidəçi olasan. Belə müşahidələr zamaı o qədər olur ki, yazının az qala hamısını fikirlərində yazırsan, amma şərait olmur ki, oturub ona internetə yazasan. Ona görə fikirləşirəm ki, bu bloqda gərək video postlar da edim.

Daha çox çalışmalı olduğum sahələr

Mən çox istəyirdim ki, bu bloqda daha çox uğur hekayələri olsun. Etiraf edim ki, bu bloqda əsas məqsədlərdən biri uğur hekayələrinin paylaşılması olsa da ən az vaxt ayırdığım məhz bu istiqamət olub. Turizm və təhsildən də çox yazmaq istəyirəm. Necə deyərlər ürəyim bu sahələrə daha çox yanır. Daha dəqiq bu sahələrin marketinqi və PR-ı üçün. Növbəti aylar ərzində bu istiqamətlər üzrə daha çox yazıların olacağına çalışacağam. Ümumilikdə isə bu bloqun sizlər üçün daha faydalı olması üçün gərək məsələləri daha geniş konteksdə baxmağı öyrənim. Daha qısa və çox faydalı yazmağı öyrənmək üçün isə davamlı oxuyuram, öyrənirəm.

Faydalı ola biləcək tövsiyyələrim

Tarixə qayıtsaq müxtəlif bloq serverlərində ilhamyusifov, ilhamaliyusif adlarını 2008, 2009-cü illərdən məşğul etmişdim. Amma nədən, necə başlamaq barəsində fikirləşəndə deyirdim lazım deyil. Hərdən elə fikirləşirdim ki, yazdığım mövzu haqqında onsuzda hamı bilir, bunun kiməsə faydası olmaz. Qısası, həvəs yox idi. Amma tilsim 1 il qabaq qırıldı. Əgər bir əlinizdə çəkic, o biri əlinizdə də kley oturub bu tilsimi qırıb yapışıdırsınızsa o zaman növbəti tövsiyyələri nəzərə ala bilərsiniz:

  1. Mütləq başlayın – Əgər domen, hostinq üçün 1 ilə təxminən 80-100 manat ayıra bilməyəcəksinizsə belə pulsuz xidmətlərdən istifadə edib yazın. Facebook-da yazın, yuxarıda adlarını çəkdiyim və çəkmədiyim internet səhifələri də mütləq onları paylaşacaq.
  2. Qeyri-müəyyən olmayın – Hansı sahələr üzrə yazmaq barəsində qərarlı olun. Deyə bilərsiniz ki, bu bloqda kateqoriya çoxdur. Biraz razıyam. Amma ən azından bu istiqamətlərdə müəyyənliyim var. Siz də çalışın nədən yazdığınızı dəqiq biləsiniz.
  3. Davamlı edin – Bunu artıq bir neçə ildir ki, bloq yazan dostlarımız da dəfələrlə tövsiyyə edib. Yarımçıq qoymayın. 
  4. Rahat dildə yazın – Yazılarınızın başlıqları başa düşülən, mətn oxunaqlı olmaqla yanaşı az istifadə olunan və daha az adamın başa düşdüyü sözlərdən yaxşı olar ki, az istifadə edəsiniz. Demirəm ki, 5 yaşında da uşaq başa düşən dil olsun, amma elə edin ki, oxuyan 1-2 nəfəsə oxuyub qurtarsın.
  5. Qısa yazın – Məsələn, bu yazı xeyli uzun alındı. Bloq əgər elmi yazılarını üçün deyilsə qısa və konkret yazın. Bu sizin davamlı yazmağınız üçün da işinizi asalaşdıracaq.

Gün o gün olsun, balacanın 10 yaşını qeyd edək! 🙂

Alət çubuğuna keç