Kənd təsərrüfatı üzrə 19 kitabın onlayn versiyası

2016-2018-ci illərdə layihə meneceri olduğum AVEDNO layihəsi çərçivəsində hazırlanmış 19 modulun elektron versiyaları aşağıda təqdim edilir. Layihə haqqında ətraflı buradan oxuya bilərsiniz.

Bağçılıq ixtisaslaşması
“Bağçılıqda istehsalın təşkili” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu./site/resource.php?id=834
“Bitkilər və onlardan istifadə” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=835
“Bitkilərin əkini və qulluq tədbirləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=836
Bitkiçilik mütəxəssisi ixtisası
“Cərgəarası bitkilərin əkini” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=837
“Yağlı bitkilərin əkini” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=841
“Taxılçılıq” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=840
“Pambıqçılıq” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=838
“Qarğıdalı əkini” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=839
Aqroservis mütəxəssisi ixtisası
“Kənd təsərrüfatı maşınları ilə işlərin yerinə yetirilməsi” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=830
“Kənd təsərrüfatı maşınlarına texniki xidmət” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=831
“Kənd təsərrüfatı maşınlarından istifadə” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=832
“Kənd təsərrüfatı maşınlarının təmiri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=833
Meyvə Ustası ixtisası
“Çəyirdəkli meyvə bitkiləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=842
“Giləmeyvə bitkiləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=843
“Qərzəkli meyvə bitkiləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=844
“Tumlu meyvə bitkiləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=845
Tərəvəz Ustası ixtisası
“İstixana şəraitində meyvəli tərəvəz bitkilərinin becərilməsi” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=848
“Yarpaqlı və kökümeyvəli tərəvəzlər (tarla şəraitində)” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=849
“Ədviyyat, bitki çayları və dərman bitkiləri” modulu üzrə dərs vəsaitihttp://trims.edu.az/site/resource.php?id=846

Xanımlar, güclü xanımlar haqqında

 

Bir neçə gün öncə axşamcağı Puşkin küçəsində bir xanımın sahibi və ya adi işçisi olduğu mağazanın qapısını bağlayıb getdiyini görəndə bu postu yazmaq qərarına gəldim.

Müəyyən sosial gərginlik fonunda uğurlu xanımlar görəndə çox sevinirəm. Uğur sadəcə təbii ki, avtomobil sürmək və ya hardasa menecer vəzifəsini tutmaqla məhdudlaşmır. Özünəinamı yüksək olmaq, çalışqan, öz zəhməti ilə hər hansı bir sahədə uğurlu olmaq, yeniliklərə açıq olmaq, müəyyən yaşdan sonra hətta öz təhsilinə vaxt ayırmaq da bir uğurdur. Xüsusən də ipinə odun düzməli olmayan şəxslə ailəsi dağılsa da, sonradan vicdanla öz övladlarını mərdcəsinə böyüdən xanımlara rəğbətim böyükdür. Nəzərə alsaq ki, indi belə bəylərin sayı əvvələ nisbətən daha çoxdur. Şəxsi həyat məsələlərinə çox qarışmadan bu uğura şərait yaradan vacib 1-2 məqamını sizinlə də bölüşüm.

1) Təbii ki, təhsil ən önəmlidir – Əlbəttə bizim ətrafımızda olan insanlar çox gözəl başa düşürlər ki, qız övladı da eyni səviyyədə təhsil almalı və uğurlu karyera qurmağa can atmalıdır. Zatən bunu gözəl başa düşərək biz sosial mediada bir-birimizi izləyirik. Ancaq düşünürəm ki, fürsət olduqca bu məsələlərə laqeyd qalmamalıyıq. Xanımlar üçün sadəcə dərzi, kosmetoloq peşə kursları deyil, sahibkarlıq yönümlü kurslar da keçilməlidir. Xanıma sadəcə kluba pulsu giriş deyil, bəzi kurslara heç olmasa 5-10 % endirim olmalıdır.

2) Düşüncə tərzimizdə dəyişiklik – Məsələn, axşam saat 11-də metro və avtobusla evə gələn xanım çox zaman kefindən elə gec evə getmir. Çünki Mall-lar 10-da bağlananda, işçi də iş yerini 11-ə işləmiş tərk edir. Az olub hansısa qıza qarşı təcavüz edildi yazısının altında, ‘axşam 11-də küçədə nə edir’ yazıblar? Hamının işi rahat deyil. Bir tikə çörək üçün biz çox çətin və fərqli şəraitlərdə çalışırıq.

3) Daha etik olmaq – Belə bir düşüncə var ki, bəzi şirkətlərdə xanımlar qabağa gedir. Rəhbərlik şərait yaradır. Birincisi biznes mühitində qadın-kişi, ortayaşlı-cavan, ateist-dindar, Habibtərəfdarı-McQreqortərəfdarı tipli ayrıseçkiliklər aradan qalxmasa bu cür yalnış, bəlkə də doğru fikirlər çox müzakirə olunacaq. Məqsəd etik olmaqdır. Əgər hansısa vəzifəyə layiq X adamdırsa, o da olmalıdır. CV-nizdə mütləq və mütləq şəkil qoyun yazan elanları yıxıb sürümək lazımdır. İnsan resursları müzakirələri belə fundamental məsələlərdən başlayıb, sonra performansdan danışmalıdır.

Əlbəttə bu fikirlərin formalaşmasında güman ki, qız övladına sahib olmağım da az-çox rol oynayır. Və durub-durub nədən bu barədə yazdım? Yox, sadəcə düşüncə tərzimizi reallıqlara kökləməsək, informasiyaya çıxışı az olan xanımların təhsilinə önəm verməsək, xanımların liderliyinə vicdanla şərait yaratmasaq, qadınların uğuruna sevinməsək, ümumiyyətcə bir insan kimi bir-birimizə dəyər verməsək, yaxşı ideallar uğurunda çalışmasaq ədalətli mühit qura bilməyəcəyik.

Söhbət təbii ki, sadəcə xanımlardan getmir, həm də müxtəlif yerlərdə dominantlıq edən qrupların qrupdaxili azlıqlara, xüsusən də az təhsilli, aşağı gəlirli, fiziki məhdudiyyəti olan şəxslərə qarşı ədalətsiz, vicdansız mövqeyindən gedir..

İnnovasiya və fərqli düşünmək haqqında 2 kəlmə

Bu iki məsələ ilə qısa fikirlərimi bu günlərdə Facebook və LinkedIn-də paylaşmışdım. Düşündüm ki, burada da paylaşım

1. Hərdən özümüzü aldarırıq ki, yeni biznes, uğurlu layihələr üçün sadəcə gələcəklə bağlı məlumatları tapmalı, ancaq və ancaq innovasiya iyi verən kitab və yazıları oxumalıyıq. Bu cür yenilikləri tapıb danışmalı, paylaşmalıyıq. Ömürdən, gündən gedir, vaxt itirmək olmaz və s. Əlbətdə bunlar çox vacibdir, ancaq bunlar qədər də vacib tarixi məlumatlardır. Bəzən hətta çox uzaq keçmiş yox, son 10-15 il, bəzən bir neçə ay belə. İndi məşhur olan brendlər haqqında 15-20 il qabaq tərəddüdlü proqnozlar, artıq dəbdən düşmüş nələrinsə uzunömürlülüyü haqqında vaxtilə deyilmiş ürəkdolusu xoş sözlər, müəmmalı məsələlər, özünü 100 % doğrultmuş dəqiq proqnozlar və s. Vaxtilə Amazonu uğursuz sayan tiplər, bu gün də hansısa yeniliyə ağız-burun əyə bilərlər. Tarix gələcəklə bağlı məsələlərdə daha dəqiq qərar verməyə çox kömək edir. Hətta ən innovativ məsələdə belə.

2. Bu günlərdə Şamaxıda Azpetrola girəndə şəkililər demiş ağzımızın içində başqa bir yanacaqdoldurma məntəqəsini gördük. Çoxbilmiş-çoxbilmiş ‘bunlar nə yeyir, nə içir, belə yerdə də rəqabət aparmaq olar deyə’ bir ağızdan ağzımızı açacaqdıq ki, bir sağa, bir sola baxıb Azpetroldakı yeganə maşın olduğumuzu gördük. Əvəzində bizdən plastik kartla ödəniş alana, benzini vurana qədər bu qarşıdakı məntəqəyə 10-a yaxın sovet, rus istehsalı maşınlar daxil olurdular. Bilmirəm, bəlkə də qaz vurdururdular. Amma ümumi çıxan nəticələr onlar oldu ki:
– Bəzi rayonlarda filankəsin obyekti, yeri ümumrespublika və qlobal brendlərdən daha yaxşı işləyir;
– Çox zaman təhlil etmədən qərar veririk. Hətta ola bilər ki, canlandırdığım səhnə təsadüf idi. Bəlkə başqa vaxtlar Azpetrol daha yaxşı işləyir;
– Rəqabətdən gərək qorxmuyasan. Azpetrol radikal işləyir. Ömründə ilə 2000 manat benzin vuran müştərisinə çıxardıb 5 manatlıq pulsuz benzin vurmaz. Amma rəqibləri rayon yeri üçün əlavə dəyər verən hər 20 manata 50 qəpiklik danışıq kartı belə verməklə insanları cəlb edə bilər və rəqabət apara bilər.
Bir də bilmirəm, necə olubsa beynimdə həmişə Azpetrolda daha təmiz və yaxşı benzin olur fikri var. Bunu Azpetrolun yeganə uğuru hesab etmək olar

Bəhanələrə Son Qoymaq Zamanıdır!

Bəzi insanlar tənhalığı birbaşa mobil telefonlara, internetə bağlayırlar. Amma mən şəxsən bununla razı deyiləm. Əksinə telefona, internetə bağlılıq heç olmasa insanı digərləri ilə ünsiyyətə qurmağa, münasibətdə olmağa imkan yaradır. Hətta bəzən olur ki, heç adamın real sevgilisi olmur, amma di gəl ki, sevdiyi mobil telefon brendi olur. Bu brend də hər dəfə səni yeni nəsə ilə sevindirəndə bu artıq çevrilir olur qarşılıqlı sevgi.

Mən özüm də uzun müddətdir ki, Samsung brendinin mobil telefonlarından istifadə etdiyimdən bu brendə olan sevgimi tez-tez utanmadan etiraf edirəm və onun yeniliklərini həvəslə paylaşıram. Bu günlərdə Samsung A8 2018 modelini Azərbaycanda təqdim etdi. Onların konseptindən azdan-çoxdan məlumatlı olduğumdan deyə bilərəm ki, bu modeldə əsas mesaj insanı həvəslə ünsiyyət qurmağa, hekayələri paylaşmağa ilhamlandırmaqdır, eləcə də öz sosial mövqeyindən zövq almağa kömək etməkdir.

Görün bizim nə qədər selfi fotolarımız var ki, sırf keyfiyyətinə görə paylaşmırıq, güman ki heç gələcəkdə də paylaşmayacağıq. İndi də faktiki sosial mediada yayımlanan hər 2 fotodan biri selfidir. Ona görə də indi bir çox mobil telefon istehsalçıları bu zəif cəhətlərini aradan qaldırmağa çalışırlar. Samsung öz yeni markasında öz kameranı 16 MP edərək istifadəçiləri çox düşündüyünü göstərə bilib. Daha nə istəyirsiniz? Selfi kamerası ilə yaxşı keyfiyyətdə foto çəkdirib sonra da şəhərdə bir bilborda elan kimi bu fotonuzu qoya bilərsiniz. Qoy, sizi daha çox insan tanısın! Yeri gəlmişkən, selfie funksiyası 2 kameralıdır. O biri kamera da 8 MP-dir. Bu da ‘canlı fokus’ etməyə imkan verir. Siz foto çəkərkən ikinci kamera ilə arxa fon ilə əməlli-başlı oynaya bilirsiz. Ən sadə desək, özünüzü önə çəkib arxa fonu yayğın (blur) edə bilirsiz.

‘Yadındadır, səninlə 2 il qabaq bir təlimdə olmuşduq, orada çəkdiyin fotomuzu mənə göndərə bilərsən?’ sualını eşidəndə ‘Bağışla, telefonumda yer yox idi, ona görə o fotonu telefonumdan silmişəm’ deməyə bəs nə qədər cəsarətlisiniz? Bilirik ki, çox böyük yaddaşı olan telefonun qiyməti nisbətən baha olur, ya da ümumiyyətcə bahalı telefon olsa da yaddaşı az olur. Ancaq Samsung A8 üçün rahatca 256 GB-lıq yaddaş kartı alıb geninə-boluna istifadə edə bilərsiniz. Belə baxanda öz yaddaşı da yaxşıdır, 32 GB. Ona görə də sosial mediada müəyyən səbəblərdən yerləşdirə bilmədiyiniz fotoları rahatca telefonunuzda saxlaya biləcəksiniz.

Əlbəttə ki, ünsiyyət həm də sosial statusla bağlıdır. İnsan bəzən sosial statusuna görə ünsiyyətdən qaçır. Faktiki siz istənilən markadan olan telefon istifadə edə bilərsiniz. Ancaq təcrübə göstərir ki, daha çox insanın sevdiyi brendlər sizi daha zövqlü və statuslu göstərir. Xüsusən də onsuz da əlçatan qiymətə olan telefon yüksək zövqlə dizayn edilmişsə.

Bəzən elə adamlar olur ki, onlarla ünsiyyətdə birdən çaşıb dedin ki, indi vaxtım yoxdur, onda əlbəttə ki, özünü çox pis vəziyyətə salmış olacaqsan. Əslində açıqca deyə bilmirsən ki, ‘bəs telefonum zaryadkanı pis saxlayır’. Uzadım? Yox, məncə ehtiyac da yoxdur. Çünki A8 telefonunuz 1 saatdan da tez tam enerji yığdından sonra istəsəz axşama qədər, lap istəsəz gecə səhərədək onu hərtərəfli rahatca istifadə edə bilərsiniz. Əsas odur ki, ünsiyyətdən qaçmayın, ünsiyyət qurmağa həmişə həvəsli olun, öz hekayələrinizi insanlarla paylaşın.

Dediyimiz kimi insan üçün əsas problem əslində ünsiyyətdir. Ünsiyyət az olduqca insan tənha da olar, bütün günü ürəyi də sıxılar. Bizim ünsiyyətimizə kömək edən istənilən vasitə əslində bizi tənhalıqdan uzaqlaşdırır, ona görə də problemi telefonlarda, internetdə axtarmayaq, əslində onlardan çıxış yolu kimi istifadə etməyi bacaraq.

Süz, doyunca süz! Deyirsən səninlə 1 bakalın söhbətini edəcəyəm?

Bu günlərdə Bakıda, 28 Mall-da Burger King fəaliyyətə başladı. Sözün açığı bu brendin sadəcə darçın və almalı dondurmasını xoşlayıram, onu da menyularında görə bilmədim. Amma çox maraqlı bir məqamı sizlərlə bölüşmək istəyirəm. Demək onlar indiyə qədər Bakıdakı beynəlxalq rəqiblərinin etmədiyi bir ilki ediblər. İçkiyə bir dəfə pul verirsən, sonra 2 saat ərzində gəlib istədiyin qədər özün süzüb içirsən. Faktiki 2 manatdan da az olan qiymətə olan içkinin qabı onsuz da əməlli tutumludur. İstərdim ki, bu maraqlı konsepsiya üzərində tədqiqat və müşahidə üçün 5 məsələni sizlərlə bölüşüm:

1) Utancaqlıq – Qoy birinci başqası etsin. 3-4 gənc insan olanda güman ki, aralarından 1 nəfər bunu mütləq edəcək. Dəstə də onlara qoşulacaq. Yaşa görə, cinsə görə, müəyyən edilə bilən digər demoqrafik faktorlara görə geri dönüşlərin necə olduğunu müşahidə etmək maraqlı olar. Halalca haqqı kimi 2-ci, 3-cü içkini neçə insan gedib mərd-mərdanə özünə süzəcək?

2) Etibar və dürüstlük – Rəqiblərinin adını çəkmiyəcəm, amma bir dəfə qamburqerin yanında Cola yerinə səhvən Sprite demişdim, süzmüşdülər deyə onu dəyişmədilər. Yəni mahiyyəti bir şey olmayan məsələ indiyə qədər yadımdadır. Bir insan içsin uzağı 1 litr. Uzağı ha. Həm də yəqin ki, insanlar evdən özləri ilə stəkan gətirib pulsuz içki məsələsini ehsan kimi qəbul etməyəcəklər. Yaxşıdır ki, onlar xalqımıza, insanlara inanırlar. Buna böyük alqış düşür. İstənilən halda süi-istifadə hallarını müşahidə etmək də maraqlıdır.

3) Fərqli dadlar və 1-ci bakaldan sonra yada düşən dieta – Bunun özü də bir araşdırma mövzusudur. Birinci dəfə Cola süzən ikinci dəfə eyni seçimi edir, yoxsa məsələn Zero Cola seçir? Xüsusən də faktiki 2-ci, 3-cü və 100-cü pulsuzdursa.

4) Artan satış – Sözün açığı mən özüm cəmi 1 dəfə belə üstünlükdən istifadə etmişəm. İsti yay günündə Türkiyədə 2-ci dəfə gedib bakalımı doldurmuşdum. Yəqin ki, burada psixoloji məqamlar çoxdur. Xüsusən də alış-veriş mərkəzlərinin qaynayıb-qarışan yemək meydanlarında yenidən satışa bir neçə santimetr məsafədə olursansa, yeni nə isə sifariş etmək ehtimalı çoxdur. Bunu da araşdırmaq olar ki, yaxınlaşan nə qədər insan ikinci alışı edir?

5) Tənbəllik – Bəlkə də kimlərsə yerində oturub durub yenidən özünə bir stəkan su tökməyə tənbəllik edəcək. Bunları da müşahidə etmək olarmı? Yoxsa bu qarnı və gözütoxluqdur? Yaxud da ağzının dadını dəyişmək üçün 1 stəkan kifayətdir? Ola bilsin ki, heç bundan həmin şəxslərin məlumatı yoxdur?

Əlbəttə ki, bu təcrübələr isti hava günlərində başqa nəticələri verə bilər. Bəlkə də zaman-zaman bu trendlər dəyişə bilər. Ancaq ‘biz belə millətik, elə millətik filan’ deməmişdən qabaq gərək müxtəlif tədqiqatlar edəsən. İstənilən halda bu çox yaxşı təşəbbüsdür. Yəqin ki, Burger King özündə hansısa təhlilləri edəcək və bu konsepti daimi edəcək.

Alət çubuğuna keç