İnnovasiya və fərqli düşünmək haqqında 2 kəlmə

Bu iki məsələ ilə qısa fikirlərimi bu günlərdə Facebook və LinkedIn-də paylaşmışdım. Düşündüm ki, burada da paylaşım

1. Hərdən özümüzü aldarırıq ki, yeni biznes, uğurlu layihələr üçün sadəcə gələcəklə bağlı məlumatları tapmalı, ancaq və ancaq innovasiya iyi verən kitab və yazıları oxumalıyıq. Bu cür yenilikləri tapıb danışmalı, paylaşmalıyıq. Ömürdən, gündən gedir, vaxt itirmək olmaz və s. Əlbətdə bunlar çox vacibdir, ancaq bunlar qədər də vacib tarixi məlumatlardır. Bəzən hətta çox uzaq keçmiş yox, son 10-15 il, bəzən bir neçə ay belə. İndi məşhur olan brendlər haqqında 15-20 il qabaq tərəddüdlü proqnozlar, artıq dəbdən düşmüş nələrinsə uzunömürlülüyü haqqında vaxtilə deyilmiş ürəkdolusu xoş sözlər, müəmmalı məsələlər, özünü 100 % doğrultmuş dəqiq proqnozlar və s. Vaxtilə Amazonu uğursuz sayan tiplər, bu gün də hansısa yeniliyə ağız-burun əyə bilərlər. Tarix gələcəklə bağlı məsələlərdə daha dəqiq qərar verməyə çox kömək edir. Hətta ən innovativ məsələdə belə.

2. Bu günlərdə Şamaxıda Azpetrola girəndə şəkililər demiş ağzımızın içində başqa bir yanacaqdoldurma məntəqəsini gördük. Çoxbilmiş-çoxbilmiş ‘bunlar nə yeyir, nə içir, belə yerdə də rəqabət aparmaq olar deyə’ bir ağızdan ağzımızı açacaqdıq ki, bir sağa, bir sola baxıb Azpetroldakı yeganə maşın olduğumuzu gördük. Əvəzində bizdən plastik kartla ödəniş alana, benzini vurana qədər bu qarşıdakı məntəqəyə 10-a yaxın sovet, rus istehsalı maşınlar daxil olurdular. Bilmirəm, bəlkə də qaz vurdururdular. Amma ümumi çıxan nəticələr onlar oldu ki:
– Bəzi rayonlarda filankəsin obyekti, yeri ümumrespublika və qlobal brendlərdən daha yaxşı işləyir;
– Çox zaman təhlil etmədən qərar veririk. Hətta ola bilər ki, canlandırdığım səhnə təsadüf idi. Bəlkə başqa vaxtlar Azpetrol daha yaxşı işləyir;
– Rəqabətdən gərək qorxmuyasan. Azpetrol radikal işləyir. Ömründə ilə 2000 manat benzin vuran müştərisinə çıxardıb 5 manatlıq pulsuz benzin vurmaz. Amma rəqibləri rayon yeri üçün əlavə dəyər verən hər 20 manata 50 qəpiklik danışıq kartı belə verməklə insanları cəlb edə bilər və rəqabət apara bilər.
Bir də bilmirəm, necə olubsa beynimdə həmişə Azpetrolda daha təmiz və yaxşı benzin olur fikri var. Bunu Azpetrolun yeganə uğuru hesab etmək olar

Bəhanələrə Son Qoymaq Zamanıdır!

Bəzi insanlar tənhalığı birbaşa mobil telefonlara, internetə bağlayırlar. Amma mən şəxsən bununla razı deyiləm. Əksinə telefona, internetə bağlılıq heç olmasa insanı digərləri ilə ünsiyyətə qurmağa, münasibətdə olmağa imkan yaradır. Hətta bəzən olur ki, heç adamın real sevgilisi olmur, amma di gəl ki, sevdiyi mobil telefon brendi olur. Bu brend də hər dəfə səni yeni nəsə ilə sevindirəndə bu artıq çevrilir olur qarşılıqlı sevgi.

Mən özüm də uzun müddətdir ki, Samsung brendinin mobil telefonlarından istifadə etdiyimdən bu brendə olan sevgimi tez-tez utanmadan etiraf edirəm və onun yeniliklərini həvəslə paylaşıram. Bu günlərdə Samsung A8 2018 modelini Azərbaycanda təqdim etdi. Onların konseptindən azdan-çoxdan məlumatlı olduğumdan deyə bilərəm ki, bu modeldə əsas mesaj insanı həvəslə ünsiyyət qurmağa, hekayələri paylaşmağa ilhamlandırmaqdır, eləcə də öz sosial mövqeyindən zövq almağa kömək etməkdir.

Görün bizim nə qədər selfi fotolarımız var ki, sırf keyfiyyətinə görə paylaşmırıq, güman ki heç gələcəkdə də paylaşmayacağıq. İndi də faktiki sosial mediada yayımlanan hər 2 fotodan biri selfidir. Ona görə də indi bir çox mobil telefon istehsalçıları bu zəif cəhətlərini aradan qaldırmağa çalışırlar. Samsung öz yeni markasında öz kameranı 16 MP edərək istifadəçiləri çox düşündüyünü göstərə bilib. Daha nə istəyirsiniz? Selfi kamerası ilə yaxşı keyfiyyətdə foto çəkdirib sonra da şəhərdə bir bilborda elan kimi bu fotonuzu qoya bilərsiniz. Qoy, sizi daha çox insan tanısın! Yeri gəlmişkən, selfie funksiyası 2 kameralıdır. O biri kamera da 8 MP-dir. Bu da ‘canlı fokus’ etməyə imkan verir. Siz foto çəkərkən ikinci kamera ilə arxa fon ilə əməlli-başlı oynaya bilirsiz. Ən sadə desək, özünüzü önə çəkib arxa fonu yayğın (blur) edə bilirsiz.

‘Yadındadır, səninlə 2 il qabaq bir təlimdə olmuşduq, orada çəkdiyin fotomuzu mənə göndərə bilərsən?’ sualını eşidəndə ‘Bağışla, telefonumda yer yox idi, ona görə o fotonu telefonumdan silmişəm’ deməyə bəs nə qədər cəsarətlisiniz? Bilirik ki, çox böyük yaddaşı olan telefonun qiyməti nisbətən baha olur, ya da ümumiyyətcə bahalı telefon olsa da yaddaşı az olur. Ancaq Samsung A8 üçün rahatca 256 GB-lıq yaddaş kartı alıb geninə-boluna istifadə edə bilərsiniz. Belə baxanda öz yaddaşı da yaxşıdır, 32 GB. Ona görə də sosial mediada müəyyən səbəblərdən yerləşdirə bilmədiyiniz fotoları rahatca telefonunuzda saxlaya biləcəksiniz.

Əlbəttə ki, ünsiyyət həm də sosial statusla bağlıdır. İnsan bəzən sosial statusuna görə ünsiyyətdən qaçır. Faktiki siz istənilən markadan olan telefon istifadə edə bilərsiniz. Ancaq təcrübə göstərir ki, daha çox insanın sevdiyi brendlər sizi daha zövqlü və statuslu göstərir. Xüsusən də onsuz da əlçatan qiymətə olan telefon yüksək zövqlə dizayn edilmişsə.

Bəzən elə adamlar olur ki, onlarla ünsiyyətdə birdən çaşıb dedin ki, indi vaxtım yoxdur, onda əlbəttə ki, özünü çox pis vəziyyətə salmış olacaqsan. Əslində açıqca deyə bilmirsən ki, ‘bəs telefonum zaryadkanı pis saxlayır’. Uzadım? Yox, məncə ehtiyac da yoxdur. Çünki A8 telefonunuz 1 saatdan da tez tam enerji yığdından sonra istəsəz axşama qədər, lap istəsəz gecə səhərədək onu hərtərəfli rahatca istifadə edə bilərsiniz. Əsas odur ki, ünsiyyətdən qaçmayın, ünsiyyət qurmağa həmişə həvəsli olun, öz hekayələrinizi insanlarla paylaşın.

Dediyimiz kimi insan üçün əsas problem əslində ünsiyyətdir. Ünsiyyət az olduqca insan tənha da olar, bütün günü ürəyi də sıxılar. Bizim ünsiyyətimizə kömək edən istənilən vasitə əslində bizi tənhalıqdan uzaqlaşdırır, ona görə də problemi telefonlarda, internetdə axtarmayaq, əslində onlardan çıxış yolu kimi istifadə etməyi bacaraq.

Süz, doyunca süz! Deyirsən səninlə 1 bakalın söhbətini edəcəyəm?

Bu günlərdə Bakıda, 28 Mall-da Burger King fəaliyyətə başladı. Sözün açığı bu brendin sadəcə darçın və almalı dondurmasını xoşlayıram, onu da menyularında görə bilmədim. Amma çox maraqlı bir məqamı sizlərlə bölüşmək istəyirəm. Demək onlar indiyə qədər Bakıdakı beynəlxalq rəqiblərinin etmədiyi bir ilki ediblər. İçkiyə bir dəfə pul verirsən, sonra 2 saat ərzində gəlib istədiyin qədər özün süzüb içirsən. Faktiki 2 manatdan da az olan qiymətə olan içkinin qabı onsuz da əməlli tutumludur. İstərdim ki, bu maraqlı konsepsiya üzərində tədqiqat və müşahidə üçün 5 məsələni sizlərlə bölüşüm:

1) Utancaqlıq – Qoy birinci başqası etsin. 3-4 gənc insan olanda güman ki, aralarından 1 nəfər bunu mütləq edəcək. Dəstə də onlara qoşulacaq. Yaşa görə, cinsə görə, müəyyən edilə bilən digər demoqrafik faktorlara görə geri dönüşlərin necə olduğunu müşahidə etmək maraqlı olar. Halalca haqqı kimi 2-ci, 3-cü içkini neçə insan gedib mərd-mərdanə özünə süzəcək?

2) Etibar və dürüstlük – Rəqiblərinin adını çəkmiyəcəm, amma bir dəfə qamburqerin yanında Cola yerinə səhvən Sprite demişdim, süzmüşdülər deyə onu dəyişmədilər. Yəni mahiyyəti bir şey olmayan məsələ indiyə qədər yadımdadır. Bir insan içsin uzağı 1 litr. Uzağı ha. Həm də yəqin ki, insanlar evdən özləri ilə stəkan gətirib pulsuz içki məsələsini ehsan kimi qəbul etməyəcəklər. Yaxşıdır ki, onlar xalqımıza, insanlara inanırlar. Buna böyük alqış düşür. İstənilən halda süi-istifadə hallarını müşahidə etmək də maraqlıdır.

3) Fərqli dadlar və 1-ci bakaldan sonra yada düşən dieta – Bunun özü də bir araşdırma mövzusudur. Birinci dəfə Cola süzən ikinci dəfə eyni seçimi edir, yoxsa məsələn Zero Cola seçir? Xüsusən də faktiki 2-ci, 3-cü və 100-cü pulsuzdursa.

4) Artan satış – Sözün açığı mən özüm cəmi 1 dəfə belə üstünlükdən istifadə etmişəm. İsti yay günündə Türkiyədə 2-ci dəfə gedib bakalımı doldurmuşdum. Yəqin ki, burada psixoloji məqamlar çoxdur. Xüsusən də alış-veriş mərkəzlərinin qaynayıb-qarışan yemək meydanlarında yenidən satışa bir neçə santimetr məsafədə olursansa, yeni nə isə sifariş etmək ehtimalı çoxdur. Bunu da araşdırmaq olar ki, yaxınlaşan nə qədər insan ikinci alışı edir?

5) Tənbəllik – Bəlkə də kimlərsə yerində oturub durub yenidən özünə bir stəkan su tökməyə tənbəllik edəcək. Bunları da müşahidə etmək olarmı? Yoxsa bu qarnı və gözütoxluqdur? Yaxud da ağzının dadını dəyişmək üçün 1 stəkan kifayətdir? Ola bilsin ki, heç bundan həmin şəxslərin məlumatı yoxdur?

Əlbəttə ki, bu təcrübələr isti hava günlərində başqa nəticələri verə bilər. Bəlkə də zaman-zaman bu trendlər dəyişə bilər. Ancaq ‘biz belə millətik, elə millətik filan’ deməmişdən qabaq gərək müxtəlif tədqiqatlar edəsən. İstənilən halda bu çox yaxşı təşəbbüsdür. Yəqin ki, Burger King özündə hansısa təhlilləri edəcək və bu konsepti daimi edəcək.

Soyuq havada vaxtı səmərəli idarəetməyə dair 5 isti məsləhət

Əlbəttə ki, dövr nə qədər dəyişsə də bir çox klassik məsələlər var ki, daima aktualdır. Məsələn, vaxtın düzgün idarəedilməsində prioritetlərin düzgün müəyyən edilməsi həmişə işə yarayır. Amma elə məqamlar var ki, onlar dövrün tələblərinə uyğun formalaşır və bir çox hallarda bir neçə il sonra aktual olmur. Mən də sizlər kimi gecə-gündüz vaxtımı səmərəli idarə etmək haqqında düşünürəm, buna çalışıram. Deyim ki, bu asandır. Yox! Qətiyyən. Xüsusən telefon və internet adamın çox vaxtını alır. Qabaqdan soyuq günlər gəlir. Yəni indikindən də soyuq. Düşündüm ki, son 3-4 ilin təcrübəsinə əsasən soyuq havalara istilik gətirəcək, eləcə də vaxtınıza dəyər qatacaq 5 məsləhəti sizlərlə paylaşım:

1) Tək kofe içməyə gedin – Dolların düşməyə nəyə də olmasa kofe şopların artmasına yaman təkan verdi. İndi hər tində biri var. Siz də arada vaxt tapın, lap o kinolardakı kimi əllərinizi ağzınız havası ilə isidə-isidə gedin 1-2 saata kofe şopda oturun. Bacarsaz telefonsuz. İnsanları müşahidə edin. Kitab da götürə bilərsiz. Əsas odur ki, həftədə 1-2 dəfə ruhunuza qida verin.

2) Yaya planlar qurun – Dekabr və yanvar aylarında insan həm işi ilə bağlı, həm də şəxsi həyatı ilə bağlı illik planlar qurur. Böyük məqsədlər ortaya qoyur. Sonra necə olursa bu planların çoxsu elə plan kimi qalır. Əslində qışda olan passivlik sonradan yazda da, yayda da davam edir. Təbii ki, siz orta gəlirli və hətta ondan da aşağı gəlirli şəxssinizsə o zaman yaxşı olar ki, qışda səyahət saytlarını açıb yay üçün planlar qurasınız. Qışdan axtarsanız qızmar yay günlərində 4-5 günlük olsa da nə isə tapacaqsınız. Bu sonradan həm vaxtınıza və pulunuza qənaət etməyə imkan verəcək. Həm də bu səyahət həvəsi içinizi isidəcək.

3) Pəncərədən çölə az baxın və caza qulaq asın – Əslində qışda işə gələnədək və ya evə çatanadək insan sadəcə özünü isitmək haqqında düşünür. Xüsusən də hava qarlı və çovqunlu olanda, şimal küləyi əsəndə. Belə hava adətən insanı böyük məqsədlərdən uzaqlaşdırır və bəzilərini hətta romantikləşdirir. Deyə bilərsiniz ki, hələ üstəlik caza qulaq assaq bəs onda daha da romantik olacağıq. Sizi başa düşürəm. Amma məndə bu yanaşma çox effektiv işləyir. Qışınki cazdır. Əgər ecazkar caza qulaq assanız sanki çöldəki havanı bədəniniz daha stabil qəbul edəcək və siz böyük işləri görməyə eyni templə davam edəcəksiniz.

4) Az yatmağa çalışın – Çox pis məsləhətdir, eləmi? Xüsusən də qışınkı yatmaqdır deyənlər üçün. Çox banal görünən bu məsləhətin məğzi nədir. Əslində isti yerindən heç kim durmaq istəmir. Amma yaxşı olar ki, soyuq havalarda həmişəki kimi yerinizə tez yox, gec girin. Səhər bir qədər gec dursaz eyib etməz. Çünki qışda adətən səhər duranda ev nisbətən soyuq olur deyə həvəssiz olursan. Gecəyə doğru isə ev qəşəng qızır. Yatmaq əvəzinə kinoya baxmaq, kitab oxumaq olar.

5) Onlayn təlimlərə qatılın – Qışda hava tez qaralır. Tez qaralan tək hava deyil, işləmək də adama qara gəlir. Yazda, yayda həvəslə gördüyün işi qışda daha həvəssiz görürsən. Bəzən işdə 2-3 saat boşuna vaxt gedir. Amma yaxşı olar ki, onlayn kurslara yazılıb iştirak edəsiniz. Bunu hətta nahardan sonraya da sala bilərsiniz. Sizə və gələcək məqsədlərinizə çox bağlı olan kursdursa orada həvəslə iştirak edəcəksiniz və bu da sizin çox böyük qazancınız olacaq.

Təbii ki, insanın mühitindən asılı olaraq bunların hamısını və ya 1-2-ni həyatında tətbiq edə bilər. Bu yazı da bir bəhanədir. İpucudur. Öz həyatınıza istilik qatan başqa nələrisə tapmağa. Odur ki, qışdır deyib keçməyin. Həqiqətən hər fəsil gözəldir və hər vaxt önəmlidir.

Mən və 4 noyabr

Yəqin fikir verdinizsə, 4 noyabr ilə bağlı geridə qalan müddət ərzində heç nə yazmadım. Tədbirə qeydiyyatdan da keçməmişdim deyə dəvətnamə də gözləmirdim. Təşkilatçıların da bir qismi, MaşAllah xeyirdə-şərdə görüşdüyümüz dost-tanış idi. Əvvəlcə onları belə rezonansa görə təbrik edirəm. Hər bir bu cür işi daima dəstəkləyirəm. Bəs nədən dünənə qədər bunu etmirdim?  Çünki söhbəti gec tutdum və saytda ‘bu tədbirdə kitab satılmır’ cümləsi mənə xoş gəlmədi. Mən AIR tədbirlərinə söz atmaq kimi qəbul etdim və bunu da etik saymıram. Halbuki, sizin də, onların da gördüyü iş Azərbaycan üçün vacibdir.

Bəs yaxşı hədiyyə məsələsi niyə belə əks-səda doğurdu? Mən orada olmamışam, amma dostlar, igidlər gələcəkdə bu 2-3 məsələni mütləq nəzərə alın:

1) Şəxsən mən elə bilirdim ki, 4 noyabr hədiyyə söz verən insanlar özləri öz hədiyyələrinə təsadüfi bir qalibi seçəcək. Bütün hədiyyələri sonda 1 nəfər qazanacaq məsələsini tədbirdən sonra bildim. Görün mənim kimi neçə nəfər bunu belə bilə bilər.

2) Seçimi siz özünüz bir neçə nominasiya üzrə apara bilərdiniz. Təbii ki, aralarında zalda olmayanlar olacaqdı və insanlar şəffaflığa inanacaqdı.

3) Seçim metodologiyası öncədən paylaşıla bilinərdi. Variant çoxdur. Səhv etmirəmsə, daha çox yazan daha çox şans qazanırdı. Necə kommunikasiya etdiz, seçim prosesi necə olacaq?

4) Mən bu il mayda və iyunda Visa şirkətinin 2 lotoreyasında iştirak edirdim. 50-dən artıq kassa çeki qeydiyyatdan keçirmişdim. Lotoreyanın birincə Paşa Qəlbinurun oğlu qalib gəldi. Əziyyətimə heyfim gəldi. Kütlə VIP, tanışlıq məsələrini sevmir. Bunu bilirik, siz də bilirsiz. Amma özümü daxilən inandırdım ki, Visa bunu etməz. Siz də kütləyə bu etibarı təbliğ edin. Öz məhsullarınızla, brendlərinizlə. Bu günün sabahı da var.

5) Biz marketoloqlar kütləni tez yoldan çıxarırıq. Əgər məqsəd bu həş təq ilə böyük kütlə qazanmaq idisə elə açıqca elan edilərdi ki, qalib MARKETOLOQ olmayacaq.

Təbii ki, məqsəd gözəl tədbir keçirtmək idi. Bu da sizdə alındı. Amma marketinqin PR tərəfini lütfən unutmayın. Narazı şəxslər varsa, aqressiya ilə deyil, acıq verməklə yox, çox böyük ürəklə, səmimiyyətlə onlarla davranın.

Alət çubuğuna keç