Süz, doyunca süz! Deyirsən səninlə 1 bakalın söhbətini edəcəyəm?

Bu günlərdə Bakıda, 28 Mall-da Burger King fəaliyyətə başladı. Sözün açığı bu brendin sadəcə darçın və almalı dondurmasını xoşlayıram, onu da menyularında görə bilmədim. Amma çox maraqlı bir məqamı sizlərlə bölüşmək istəyirəm. Demək onlar indiyə qədər Bakıdakı beynəlxalq rəqiblərinin etmədiyi bir ilki ediblər. İçkiyə bir dəfə pul verirsən, sonra 2 saat ərzində gəlib istədiyin qədər özün süzüb içirsən. Faktiki 2 manatdan da az olan qiymətə olan içkinin qabı onsuz da əməlli tutumludur. İstərdim ki, bu maraqlı konsepsiya üzərində tədqiqat və müşahidə üçün 5 məsələni sizlərlə bölüşüm:

1) Utancaqlıq – Qoy birinci başqası etsin. 3-4 gənc insan olanda güman ki, aralarından 1 nəfər bunu mütləq edəcək. Dəstə də onlara qoşulacaq. Yaşa görə, cinsə görə, müəyyən edilə bilən digər demoqrafik faktorlara görə geri dönüşlərin necə olduğunu müşahidə etmək maraqlı olar. Halalca haqqı kimi 2-ci, 3-cü içkini neçə insan gedib mərd-mərdanə özünə süzəcək?

2) Etibar və dürüstlük – Rəqiblərinin adını çəkmiyəcəm, amma bir dəfə qamburqerin yanında Cola yerinə səhvən Sprite demişdim, süzmüşdülər deyə onu dəyişmədilər. Yəni mahiyyəti bir şey olmayan məsələ indiyə qədər yadımdadır. Bir insan içsin uzağı 1 litr. Uzağı ha. Həm də yəqin ki, insanlar evdən özləri ilə stəkan gətirib pulsuz içki məsələsini ehsan kimi qəbul etməyəcəklər. Yaxşıdır ki, onlar xalqımıza, insanlara inanırlar. Buna böyük alqış düşür. İstənilən halda süi-istifadə hallarını müşahidə etmək də maraqlıdır.

3) Fərqli dadlar və 1-ci bakaldan sonra yada düşən dieta – Bunun özü də bir araşdırma mövzusudur. Birinci dəfə Cola süzən ikinci dəfə eyni seçimi edir, yoxsa məsələn Zero Cola seçir? Xüsusən də faktiki 2-ci, 3-cü və 100-cü pulsuzdursa.

4) Artan satış – Sözün açığı mən özüm cəmi 1 dəfə belə üstünlükdən istifadə etmişəm. İsti yay günündə Türkiyədə 2-ci dəfə gedib bakalımı doldurmuşdum. Yəqin ki, burada psixoloji məqamlar çoxdur. Xüsusən də alış-veriş mərkəzlərinin qaynayıb-qarışan yemək meydanlarında yenidən satışa bir neçə santimetr məsafədə olursansa, yeni nə isə sifariş etmək ehtimalı çoxdur. Bunu da araşdırmaq olar ki, yaxınlaşan nə qədər insan ikinci alışı edir?

5) Tənbəllik – Bəlkə də kimlərsə yerində oturub durub yenidən özünə bir stəkan su tökməyə tənbəllik edəcək. Bunları da müşahidə etmək olarmı? Yoxsa bu qarnı və gözütoxluqdur? Yaxud da ağzının dadını dəyişmək üçün 1 stəkan kifayətdir? Ola bilsin ki, heç bundan həmin şəxslərin məlumatı yoxdur?

Əlbəttə ki, bu təcrübələr isti hava günlərində başqa nəticələri verə bilər. Bəlkə də zaman-zaman bu trendlər dəyişə bilər. Ancaq ‘biz belə millətik, elə millətik filan’ deməmişdən qabaq gərək müxtəlif tədqiqatlar edəsən. İstənilən halda bu çox yaxşı təşəbbüsdür. Yəqin ki, Burger King özündə hansısa təhlilləri edəcək və bu konsepti daimi edəcək.

Onun sığortası mənə extra large

Sizdə bilmirəm, ancaq məndə avtomobilin parkinq xərcləri benzin xərclərindən daha çox olur. Üst-üstə az qala ilə 1200 manatdan artıq xərc edir. Bəzən hansısa küçənin tinində evakuator xofu ilə deyil, əzərlər, cızarlar, sındırarlar fikri ilə saxlamayıb daha çox ödənişi olan parkinqə üz tuturam. Təbii ki, bu gündəlik xərc olduğundan adama böyük görünmür. Amma bizə deyəndə ki, get 500-600 manat ver maşınını elə yuxarıda da dediyim məsələlər daxil olmaqla qəza hallarından sığortala, çoxumuz buna getmirik. Bir çox insan deyir hadisədir olanda-olacaq, bəziləri özlərindən çox əmin olduqlarını deyir, təbii ki, çoxluq da bunun olduqca baha olduğunu düşünürlər. Təbii ki, hərənin öz həqiqəti var. Xüsusən də devalivasiyadan qabaq 25000 manata maşın alıb, birtəhər kreditini aybaay ödəyən insan, o maşınını indiki dəyəri ilə 40 000 manatlıq sığortalamaq üçün 1200-1300 manat gərək hər il pul xərcləyə ki, bu da real görünmür.

Amma qəzalar olur. Xırdalı-böyüklü hər gün 10-larla qəza olur. 10 nəfərdən 3-nün yol mədəniyyətinə əməl etdiyi bir mühitdə gəl olmasın. Əsas salamatlıqdır deyib, qarşı tərəfin günahı varsa ümidi onun icbari sığortasına bağlayırıq. Yox, səhv özümüzdədirsə və icbarimiz varsa, onu yola salıb fikirləşirik 3-4 min haradan tapıb maşını ortaya çıxarım. Özü də çox maraqlıdır. Baxmayaraq ki, Azərbaycanda avtomobilin könüllü kasko sığortası az yayılıb, qəza olanda verilən ilk ‘kasko var idi?’ sualı olur. Kreditlə avtomobil satılan vaxtı bu cür sığorta pis satılmırdı. Ancaq müşahidələr göstərir ki, bu sığortaya maraq azalmaqdadır.

Görünür bu azalmağı fürsət kimi görənlər olubdur. Yoxsa ortaya Kasko Butik brendi çıxmazdı. Heyif ki, ötən ay onların təqdimat tədbirində iştirak edə bilmədim. Səfərdə olsam da tədbirdə nə baş verdiyini ucundan-qulağından eşidə bildim. Bu günlərdə saytlarını da incələdim. Bizneslər o zaman inkişaf edir ki, o insanların arzularını və istəklərini incələyir və ortaya müştərinin axtardığını qoya bilir. İndi siz yuxarıdakı ilk 2 abzası yenidən oxuyun və görün sizdə belə sual çıxırdımı, ‘Niyə ucuz kasko edən yoxdur görəsən’? Əlbəttə ki, bilən bilir. Azərbaycanda bir çox sığorta şirkətləri əslində maşının markasından asılı olaraq minimal qiymətə az məbləğli kasko sığorta xidmətləri təqdim edirlər. Bir dostumuz minimum qiymətə avtomobilini 2000 manat dəyərində sığorta etmişdi. Avtomobilin arxa şüşəsi qırılanda, bu da içidolu bir arxayınlıqla götürüb sığorta sənədlərinə baxıb ki, zəng vuraram həll edərlər. Ancaq sən demə bu minimum paketdə avtomobil şüşələrinin sığortası nəzərdə tutulmayıbdır. Belə deyək, minimum xərclər hələ minimum məmnunluq demək deyil. Eyni zamanda qəza halında insanların ən çox nədən əziyyət çədiklərini siyahılaşdırsaq, gecikən sığorta ödənişləri, mübahisəyə itən vaxt, uzanan və keyfiyyətsiz təmir, əlavə xərclər və s.. Tək qəza halı yox, ümumiyyətcə sığorta almamaq üçün etdiyimiz bəhanələri də yada salaq. Mən ilin yarısını xaricdə oluram deyə sığorta mənə sərf etmir,  500 manata görə get filan qədər sənəd yığ, gəl indi bunlarla araşdır ki, rulun arxasında kim idi və s.

Belə hekayələr çoxdur. Başa düşdüyüm qədər Kasko Butik elə yuxarıdakı tipli hekayələri bir-bir təhlil edib və faktiki indiyə qədər sığorta şirkətlərinin təqdim etdiyi xidmətləri onlarla birgə əməkdaşlıq sayəsində daha fərqli təqdim etməyə başlayıb. Verdikləri vəd və təqdim etdikləri qiymət adamda belə bəhanə qoymur. Amma ən vacibi bu deyil. Ən vacib məqam məhz onların ortaya çıxardığı statistik məlumatdır ki, o da deyir ki, 97 % halda qəza ilə bağlı ortaya çıxan təmir xərcləri 5000 manatı keçmir. Əgər Kasko Butik öz vebsaytında verdiyi vədə, qurduğu biznes modelə əməl etməyə davam etsə, onda insanlar mütləq başqa bahalı sığortaları özlərinə XXXL görəcəklər. Faktiki siz sığorta ilə bağlı əlavə xərclərinizlə 100 % yox, cəmi 3 % risk edirsiniz. Əgər son 5 il ərzində qəza yaşamamısınızsa və düşünürsünüz ki, səliqəli sürürsünüz, qaydalara əməl edirsiniz, siz M və L paketi ilə kifayətlənəcəksiniz. Əgər qəza etmiş hər 100 maşından 3-dənəsindən 1-i olmaq istəmirsinizsə, bir xahiş də mən sizdən edim ki, avtomobil idarə edərkən mobil telefondan maksimum az istifadə edin.

Belə. İkinci devalivasiyadan artıq 2 il vaxt keçir. Bütün bu müddət ərzində biz xərclərin optimallaşmasından danışmışıq. Şirkətlər məhz bunu görməlidirlər. Necə ki, Kasko Butik görübdür. Əgər siz kütləvi bazar çıxışı istəyirsinizsə, kütlənin nəyə gücü çatdığını gərək düzgün qiymətləndirəsiz. Kasko sığortanı indi kim alacaq deyib, bu xidməti ümumiyyətcə təqdim etməməkdənsə, bu cür yanaşma ilə bazarın davranışlarını dəyişmək mümkündür. Biznesdə kommunikasiya vacibdir, gərək insanların qorxularına işıq salasan. Çünki sən bunu etməsən, 100 % başqası edəcək. Ona görə də heç bir halda şikayətlənməyin, istər fərdi qaydada, istərsə də şirkət olaraq. Yeniliklərə açıq olun, onları da tətbiq edin ki, fürsət düşdükcə bizim kimi insanlar da sizlərdən danışsın, yazsın.

Facemark marketinq portalına verdiyim müsahibə

Bilirsiniz, mən vaxtın səmərəli idarəedilməsindən çox danışıram, yazıram. Deyim ki, bu şəxsən mənim üçün də ciddi problemdir. Təbii ki, buna səbəb həm də sosial şəbəkələrdir. Ancaq nə qədər təzadlı olsa da, bu o demək deyil ki, sabah sosial şəbəkələr olmasa, biz vaxtımızı dərhal səmərəli idarə edə biləcəyik. Məncə, bunun fəsadları çox böyük ola bilər. Bura komfortlu yerdir. Xüsusən də, burada mənim kimi öz brendini quran, bloqerliklə məşğul olan insanlar üçün. Yəqin ki, bəzi insanlar üçün çox az nə isə dəyişəcək. Məsələn, mənim tanıdığım şəxslər var ki, 2-3 il bundan öncə çox aktiv “Facebook” istifadəçiləri idi. İndi yenə qayıdıblar köhnə həyatlarına. Bəzən günlərlə aktivliklikləri olmur. Konkret vərdişlərə gəldikdə inanmıram ki, qəzet və kitab oxumaq kimi köhnə vərdişlər geri qayıdacaq. Güman ki, insanlar yeni texnoloji vərdişlərə yiyələnəcəklər.

Çoxu düşünür ki, “Instagram” səhifəm də 100 000 izləyici varsa, mən artıq brend oluram. Ancaq məşhurluqla brend olmaq arasında təbii ki, fərq çoxdur. Bizdə yaxşı bir məsəl var, “ala itdən məşhur olmaq”. Bizi hətta milyonlarla insan tanıya bilər, ancaq brendləşmək insanın həyat dəyərləri, məqsədləri, missiyası ilə bağlı məsələdir. Bu gün baxın istər ciddi, istərsə də qeyri-ciddi mövzuların şərhlərində nə qədər aqressiya var. Çünki kütləvi izləyicisi olan insanlar düşünmədən nə gəldi yazır, paylaşırlar. Tək bizdə yox, dünyanın hər yerində. Sosial media brendin sadəcə kommunikasiyası üçün bir platformadır. Bu gün əgər uğurlu biznesmen və ya menecer öz bildiyi və məsləhət gördüyü məsələləri paylaşırsa, yaxud da həmişə dəblə geyinən xanım dəbə aid bildiklərini bölüşürsə və ən əsası danışdıqlarında stabillik, dürüstlük, auditoriyaya hörmət varsa bu uğurlu brendləşmədir. Hətta elə insanlar var ki, onlar heç sosial şəbəkələrdə aktiv deyillər. Ancaq öz dairələrində, mühitlərində kifayət qədər öz brendlərini formalaşdıra biliblər.

Bu çıxarışlar bu günlərdə Facemark portalına veridiyim müsahibəndir. Müsahibənin tam mətnini buradan oxuya bilərsiniz.

Soyuq havada vaxtı səmərəli idarəetməyə dair 5 isti məsləhət

Əlbəttə ki, dövr nə qədər dəyişsə də bir çox klassik məsələlər var ki, daima aktualdır. Məsələn, vaxtın düzgün idarəedilməsində prioritetlərin düzgün müəyyən edilməsi həmişə işə yarayır. Amma elə məqamlar var ki, onlar dövrün tələblərinə uyğun formalaşır və bir çox hallarda bir neçə il sonra aktual olmur. Mən də sizlər kimi gecə-gündüz vaxtımı səmərəli idarə etmək haqqında düşünürəm, buna çalışıram. Deyim ki, bu asandır. Yox! Qətiyyən. Xüsusən telefon və internet adamın çox vaxtını alır. Qabaqdan soyuq günlər gəlir. Yəni indikindən də soyuq. Düşündüm ki, son 3-4 ilin təcrübəsinə əsasən soyuq havalara istilik gətirəcək, eləcə də vaxtınıza dəyər qatacaq 5 məsləhəti sizlərlə paylaşım:

1) Tək kofe içməyə gedin – Dolların düşməyə nəyə də olmasa kofe şopların artmasına yaman təkan verdi. İndi hər tində biri var. Siz də arada vaxt tapın, lap o kinolardakı kimi əllərinizi ağzınız havası ilə isidə-isidə gedin 1-2 saata kofe şopda oturun. Bacarsaz telefonsuz. İnsanları müşahidə edin. Kitab da götürə bilərsiz. Əsas odur ki, həftədə 1-2 dəfə ruhunuza qida verin.

2) Yaya planlar qurun – Dekabr və yanvar aylarında insan həm işi ilə bağlı, həm də şəxsi həyatı ilə bağlı illik planlar qurur. Böyük məqsədlər ortaya qoyur. Sonra necə olursa bu planların çoxsu elə plan kimi qalır. Əslində qışda olan passivlik sonradan yazda da, yayda da davam edir. Təbii ki, siz orta gəlirli və hətta ondan da aşağı gəlirli şəxssinizsə o zaman yaxşı olar ki, qışda səyahət saytlarını açıb yay üçün planlar qurasınız. Qışdan axtarsanız qızmar yay günlərində 4-5 günlük olsa da nə isə tapacaqsınız. Bu sonradan həm vaxtınıza və pulunuza qənaət etməyə imkan verəcək. Həm də bu səyahət həvəsi içinizi isidəcək.

3) Pəncərədən çölə az baxın və caza qulaq asın – Əslində qışda işə gələnədək və ya evə çatanadək insan sadəcə özünü isitmək haqqında düşünür. Xüsusən də hava qarlı və çovqunlu olanda, şimal küləyi əsəndə. Belə hava adətən insanı böyük məqsədlərdən uzaqlaşdırır və bəzilərini hətta romantikləşdirir. Deyə bilərsiniz ki, hələ üstəlik caza qulaq assaq bəs onda daha da romantik olacağıq. Sizi başa düşürəm. Amma məndə bu yanaşma çox effektiv işləyir. Qışınki cazdır. Əgər ecazkar caza qulaq assanız sanki çöldəki havanı bədəniniz daha stabil qəbul edəcək və siz böyük işləri görməyə eyni templə davam edəcəksiniz.

4) Az yatmağa çalışın – Çox pis məsləhətdir, eləmi? Xüsusən də qışınkı yatmaqdır deyənlər üçün. Çox banal görünən bu məsləhətin məğzi nədir. Əslində isti yerindən heç kim durmaq istəmir. Amma yaxşı olar ki, soyuq havalarda həmişəki kimi yerinizə tez yox, gec girin. Səhər bir qədər gec dursaz eyib etməz. Çünki qışda adətən səhər duranda ev nisbətən soyuq olur deyə həvəssiz olursan. Gecəyə doğru isə ev qəşəng qızır. Yatmaq əvəzinə kinoya baxmaq, kitab oxumaq olar.

5) Onlayn təlimlərə qatılın – Qışda hava tez qaralır. Tez qaralan tək hava deyil, işləmək də adama qara gəlir. Yazda, yayda həvəslə gördüyün işi qışda daha həvəssiz görürsən. Bəzən işdə 2-3 saat boşuna vaxt gedir. Amma yaxşı olar ki, onlayn kurslara yazılıb iştirak edəsiniz. Bunu hətta nahardan sonraya da sala bilərsiniz. Sizə və gələcək məqsədlərinizə çox bağlı olan kursdursa orada həvəslə iştirak edəcəksiniz və bu da sizin çox böyük qazancınız olacaq.

Təbii ki, insanın mühitindən asılı olaraq bunların hamısını və ya 1-2-ni həyatında tətbiq edə bilər. Bu yazı da bir bəhanədir. İpucudur. Öz həyatınıza istilik qatan başqa nələrisə tapmağa. Odur ki, qışdır deyib keçməyin. Həqiqətən hər fəsil gözəldir və hər vaxt önəmlidir.

Mən və 4 noyabr

Yəqin fikir verdinizsə, 4 noyabr ilə bağlı geridə qalan müddət ərzində heç nə yazmadım. Tədbirə qeydiyyatdan da keçməmişdim deyə dəvətnamə də gözləmirdim. Təşkilatçıların da bir qismi, MaşAllah xeyirdə-şərdə görüşdüyümüz dost-tanış idi. Əvvəlcə onları belə rezonansa görə təbrik edirəm. Hər bir bu cür işi daima dəstəkləyirəm. Bəs nədən dünənə qədər bunu etmirdim?  Çünki söhbəti gec tutdum və saytda ‘bu tədbirdə kitab satılmır’ cümləsi mənə xoş gəlmədi. Mən AIR tədbirlərinə söz atmaq kimi qəbul etdim və bunu da etik saymıram. Halbuki, sizin də, onların da gördüyü iş Azərbaycan üçün vacibdir.

Bəs yaxşı hədiyyə məsələsi niyə belə əks-səda doğurdu? Mən orada olmamışam, amma dostlar, igidlər gələcəkdə bu 2-3 məsələni mütləq nəzərə alın:

1) Şəxsən mən elə bilirdim ki, 4 noyabr hədiyyə söz verən insanlar özləri öz hədiyyələrinə təsadüfi bir qalibi seçəcək. Bütün hədiyyələri sonda 1 nəfər qazanacaq məsələsini tədbirdən sonra bildim. Görün mənim kimi neçə nəfər bunu belə bilə bilər.

2) Seçimi siz özünüz bir neçə nominasiya üzrə apara bilərdiniz. Təbii ki, aralarında zalda olmayanlar olacaqdı və insanlar şəffaflığa inanacaqdı.

3) Seçim metodologiyası öncədən paylaşıla bilinərdi. Variant çoxdur. Səhv etmirəmsə, daha çox yazan daha çox şans qazanırdı. Necə kommunikasiya etdiz, seçim prosesi necə olacaq?

4) Mən bu il mayda və iyunda Visa şirkətinin 2 lotoreyasında iştirak edirdim. 50-dən artıq kassa çeki qeydiyyatdan keçirmişdim. Lotoreyanın birincə Paşa Qəlbinurun oğlu qalib gəldi. Əziyyətimə heyfim gəldi. Kütlə VIP, tanışlıq məsələrini sevmir. Bunu bilirik, siz də bilirsiz. Amma özümü daxilən inandırdım ki, Visa bunu etməz. Siz də kütləyə bu etibarı təbliğ edin. Öz məhsullarınızla, brendlərinizlə. Bu günün sabahı da var.

5) Biz marketoloqlar kütləni tez yoldan çıxarırıq. Əgər məqsəd bu həş təq ilə böyük kütlə qazanmaq idisə elə açıqca elan edilərdi ki, qalib MARKETOLOQ olmayacaq.

Təbii ki, məqsəd gözəl tədbir keçirtmək idi. Bu da sizdə alındı. Amma marketinqin PR tərəfini lütfən unutmayın. Narazı şəxslər varsa, aqressiya ilə deyil, acıq verməklə yox, çox böyük ürəklə, səmimiyyətlə onlarla davranın.

Alət çubuğuna keç