Uğursuzluqlar və uçan maşın

Bir neçə gün öncə Yasamaldan Bakı şəhərinə əsas çıxışlardan biri olan Bizim market və Günəş petrol qaya yolunda (əslində yolu çox yaxşı təmir ediblər, sadəcə yol o qədər dardır ki, günün əksər saatlarında aşağıdan dikinə yuxarı onlarla maşın tıxacda düzülür) bir maşın qəfil xarab oldu. Tıxaclardan bu üstdənaşağı yolda yuxarı gedən maşınlarda bu hal ara-sıra baş verir. Nisbətən köhnə avtomobillərin işləmə mexanizmdən tanış olanlar yəqin bunun səbəbini daha yaxşı bilirlər. Mənim isə diqqətimi həmin an digər bir məqam cəlb etdi. Arxada oturan 9-10 yaşlı uşaq. Atası nə qədər cəhd etsə də maşını hərəkətə gətirə bilmirdi. Uşaq həyacanla onu izləyirdi. İlk baxışdan uşağın halına acıdım. Çünki yavaş-yavaş maşınlar yanında keçib gedirdi. Sonra yadıma ətrafımda müxtəlif çətinliklərdən çıxıb sonunda hər hansı bir sahədə uğurlu olan insanlar düşdü. Əlbəttə uğurlu insanların bəzən çoxlu belə maraqlı və düşünülmüş çətinlik hekayələri olur. Bir neçə gün öncə tədbirlərin birində Dünya Bankının prezidenti Cim Yonq Kim Alibaba şirkətinin qurucusu Jack Madan KFC və iş tapmaqla bağlı digər uğursuzluq hekayələrinin doğru olub-olmamasını da zarafatca soruşmuşdu.

Bu yazımın mahiyyəti isə o deyil. Biz nə qədər istəsək də liderlik üçün yerlər, uğurluluq mövqelər azdır. Təbii ki, heç də hamımız bu yerlər uğrunda mübarizə aparmırıq. Ancaq hər gün bu yerlər uğrunda mübarizə aparanlar daha da artır. Bərkə-boşa düşmələr olduqca nərdivanın yuxarısına doğru gedənlər azalır. Sona qədər gedənlərin alt yaddaşında əminəm ki, o uşağın düşdüyü kimi çoxlu uğursuzluqlar, xoş olmayan anlar var. Kimisə deyir, atamı-anamı kasıblıqdan qurtaracam, kimsə deyir bahalı maşınım olacaq, kimsə görür ki, atası-anası hansı çətinliklərə tab gəlir və pozitiv mübarizə aparır bundan ilham alır, kimsə düşünür ki, uçan avtomobil kəşf edəcəm, kimisə deyir ki, daha yaxşı yollar salacam. İndi Azərbaycanda 25-35 yaşında olanların çoxu bu çətinliklərdən çıxıbdır. Ona görə də təsadüfən yuxarıda ətrafımdakı insanları demədim. Çünki çox çətin şəraitlərdən, özü də sadəcə maddi deyil, mənəvi sıxıntılardan, fiziki xəstəliklərdən əziyyət çəkib sonra böyük uğur qazananlardan şəxsən tanıdıqlarım çoxdur

O uşaq isə həmin vaxt sadəcə düşünürdü ki, kaş maşın tez düzələrdi. Əlbəttə, atası da istəmirdi yəqin ki, övladı sıxılsın. Atası ən yaxşı halda özünə yeni maşın ala biləcəksə, bəlkə də bu hadisə onun övladının uçan maşın mühəndisi olmasına gətirib çıxaracaq.

Xanımlar, güclü xanımlar haqqında

 

Bir neçə gün öncə axşamcağı Puşkin küçəsində bir xanımın sahibi və ya adi işçisi olduğu mağazanın qapısını bağlayıb getdiyini görəndə bu postu yazmaq qərarına gəldim.

Müəyyən sosial gərginlik fonunda uğurlu xanımlar görəndə çox sevinirəm. Uğur sadəcə təbii ki, avtomobil sürmək və ya hardasa menecer vəzifəsini tutmaqla məhdudlaşmır. Özünəinamı yüksək olmaq, çalışqan, öz zəhməti ilə hər hansı bir sahədə uğurlu olmaq, yeniliklərə açıq olmaq, müəyyən yaşdan sonra hətta öz təhsilinə vaxt ayırmaq da bir uğurdur. Xüsusən də ipinə odun düzməli olmayan şəxslə ailəsi dağılsa da, sonradan vicdanla öz övladlarını mərdcəsinə böyüdən xanımlara rəğbətim böyükdür. Nəzərə alsaq ki, indi belə bəylərin sayı əvvələ nisbətən daha çoxdur. Şəxsi həyat məsələlərinə çox qarışmadan bu uğura şərait yaradan vacib 1-2 məqamını sizinlə də bölüşüm.

1) Təbii ki, təhsil ən önəmlidir – Əlbəttə bizim ətrafımızda olan insanlar çox gözəl başa düşürlər ki, qız övladı da eyni səviyyədə təhsil almalı və uğurlu karyera qurmağa can atmalıdır. Zatən bunu gözəl başa düşərək biz sosial mediada bir-birimizi izləyirik. Ancaq düşünürəm ki, fürsət olduqca bu məsələlərə laqeyd qalmamalıyıq. Xanımlar üçün sadəcə dərzi, kosmetoloq peşə kursları deyil, sahibkarlıq yönümlü kurslar da keçilməlidir. Xanıma sadəcə kluba pulsu giriş deyil, bəzi kurslara heç olmasa 5-10 % endirim olmalıdır.

2) Düşüncə tərzimizdə dəyişiklik – Məsələn, axşam saat 11-də metro və avtobusla evə gələn xanım çox zaman kefindən elə gec evə getmir. Çünki Mall-lar 10-da bağlananda, işçi də iş yerini 11-ə işləmiş tərk edir. Az olub hansısa qıza qarşı təcavüz edildi yazısının altında, ‘axşam 11-də küçədə nə edir’ yazıblar? Hamının işi rahat deyil. Bir tikə çörək üçün biz çox çətin və fərqli şəraitlərdə çalışırıq.

3) Daha etik olmaq – Belə bir düşüncə var ki, bəzi şirkətlərdə xanımlar qabağa gedir. Rəhbərlik şərait yaradır. Birincisi biznes mühitində qadın-kişi, ortayaşlı-cavan, ateist-dindar, Habibtərəfdarı-McQreqortərəfdarı tipli ayrıseçkiliklər aradan qalxmasa bu cür yalnış, bəlkə də doğru fikirlər çox müzakirə olunacaq. Məqsəd etik olmaqdır. Əgər hansısa vəzifəyə layiq X adamdırsa, o da olmalıdır. CV-nizdə mütləq və mütləq şəkil qoyun yazan elanları yıxıb sürümək lazımdır. İnsan resursları müzakirələri belə fundamental məsələlərdən başlayıb, sonra performansdan danışmalıdır.

Əlbəttə bu fikirlərin formalaşmasında güman ki, qız övladına sahib olmağım da az-çox rol oynayır. Və durub-durub nədən bu barədə yazdım? Yox, sadəcə düşüncə tərzimizi reallıqlara kökləməsək, informasiyaya çıxışı az olan xanımların təhsilinə önəm verməsək, xanımların liderliyinə vicdanla şərait yaratmasaq, qadınların uğuruna sevinməsək, ümumiyyətcə bir insan kimi bir-birimizə dəyər verməsək, yaxşı ideallar uğurunda çalışmasaq ədalətli mühit qura bilməyəcəyik.

Söhbət təbii ki, sadəcə xanımlardan getmir, həm də müxtəlif yerlərdə dominantlıq edən qrupların qrupdaxili azlıqlara, xüsusən də az təhsilli, aşağı gəlirli, fiziki məhdudiyyəti olan şəxslərə qarşı ədalətsiz, vicdansız mövqeyindən gedir..

8 günlük təcrübənin faydaları

Ötən yay məzuniyyətdə qərara gəlmişdim ki, 10 gün telefondan az istifadə edim. Amma bu dəfə daha fərqli yanaşdım. 1-8 sentyabr arası telefondan Facebook, Instagram və LinkedIn proqramlarını sildim. Brauzerdən belə bu saytları sildim. Tam 1 həftə ümumiyyətcə kompüterdən belə istifadə etmədim. Telefonun özünü də məhdudiyyətlə istifadə etdim. Gün ərzində 1-2 saat bəzi şəxsi və iş öhdəliklərinə görə e-mail və WhatsApp-dan istifadə edirdim. Bir də Youtube-da sevdiyim videolara baxır, nə isə maraqlıdırsa google-da axtarış edib baxırdım.

Bu kiminsə üçün adi gələ bilər 🙂 Mənasız bir addım ola bilər. Ancaq azdan-çoxdan sosial məsuliyyətli insan kimi işimlə və fəaliyyətlərimlə bağlı mən sosial mediadan gün ərzində 2 saata yaxın istifadə edirəm. Bəzən bir çoxunda olduğu kimi mən də tamamilə başqa nə üçünsə telefonu əlimə götürsəm də, baxıram ki, neçə dəqiqədir ki, Facebook-dayam.

Qısaca bunun faydaları nə oldu?

1) İndiki dövrdə insanların ən böyük problemlərindən biri fokus ola bilməməkdir. Sosial media insanı fokusdan uzaqlaşdırır. 1 filmə baxanda bəzən fikrin sosial mediada qala bilər. Görəsən nə cavab yazdı və s. Amma bu günlər fikrə dalıb rahatca Youtube 30-35 dəqiqəlik videolara baxırdım.

2) Sosial mediada insanı yersiz yükləyən çox məlumat var. Təki həmişə şad günlər olsun. Amma bəzən heç tanımadığın insanların şikayəti, aqressiyası, sənə birbaşa aid olmayan neqativ hadisələr beyində neqativ mühit formalaşdırır. Görmədikcə yada düşmür. Bu biganəlik deyil. Əksinə fikirləşməyə vaxt tapdıqca daha vacib insanlarla maraqlanırsan.

3) 2-3 gün sonra ümumiyyətcə yadından çıxır ki, sən hər gün sosial şəbəkələrdən istifadə edirsən. Time Management üçün çox yaxşı bir alətdir.

4) Bu müddət ərzində heç bir, konkret heç bir xəbər saytına girmədim. Sadəcə UEFA-nın saytında Kosova ilə oyunun nəticəsinə baxmışam 🙂 Bunu il ərzində tez-tez edir, hamıya tövsiyyə edirəm. Gündəm mövzuları elə gündəm mövzularıdır. Xəbər saytını 1 ay sonra açsan da gündəmi tez tuatacaqsan. Yəni heş zad itirmirsən. Əvəzində pozitiv enerjin özündə qalır. Ən əsası vaxtın özünə qalır.

5) 1 həftə ərzində demək olar ki, çox az insanın yadına düşdüm. Virtual dostlar artdıqca, yaxşı dostlar da virtuallaşdıqca, realda çox az yaxşı dost qalır.

Bir daha qeyd edim ki, mənim yaxınlarım, yoldaşlarım və dostlarımım arasında bir xeylisi sosial mediadan ümumiyyətcə az istifadə edir. Mənim nisbətən çox vaxt keçirməyim şəxsi və peşəkar fəaliyyətlərimlə bağlıdır. Bu da müəyyən sosial öhdəliklər yaradır. İstər-istəməz vaxtın gedir və bağlılıqların var.

Əlbəttə bu statusu çox az insan görür. Çünki sosial media platformalarına etinasızlıq göstərəndə bu şəbəkənin alqoritmləri səni arxa plana salır.

Nəyisə artıq 2 dəfə etmək artıq 3-cü və daha çoxunun mümkün olduğunu göstərir 🙂 Qabaqda isə ayın 10-dan tamamilə yeni planlar və fəaliyyətlər var. Sosial mediadan isə yenə də qarşıdakı həftələr ərzində çoxumuz üçün faydalı olacaq məzmunları paylaşmağa davam edəcəm.

Xoş gəldim! Fərqli gəldim 🙂

Üzümü gənclərə, lap elə gənc olmayanlara tutaraq

Sizlərin arasında şəxsən tanıdığım bir çox yaradıcı, çox bacarıqlı, qeyri-standart düşünən şəxslər var. Sizin böyük potensialınız var. Milli və ya qlobal səviyyədə çox yaxşı işlər görməyə əsl layiq insanlarsınız! Ona görə də aşağıdakı qeydlərim haqqında istəyirəm sizli-bizli düşünək.
Ətrafımızda çoxlu neqativ hadisələr baş verir. Lokal və qlobal səviyyədə. Vətəndaş, qlobal vətəndaş mövqeyi ortaya olmaq çox gözəldir. Bəzən hansısa məsələyə yumor və ironiya ilə yanaşmaq da normaldır. Amma və ancaq:

1) Aqressiyadan uzaq olun – Kimsə kimisə günahsız yerə öldürürsə, qayıdıb deməyin bu adamı öz əllərimlə boğardım.

2) Yaxşıya fokus olun – Ətrafınızda 10 insandan 9-unun mövqeyi sizin ürəyinizi bulandırsa belə o qalan 1 nəfərin qədrini bilin və onu onlara qatmayın.

3) Neqativdən uzaq olun – Bəlkə qısa yazım ki, sosial mediadan? 🙂 Əslində çox-çox uzaq olun. Öz sahənizə aid məhdud şəbəkələri izləyin. Çox təəssüf ki, indi LinkedIn-də bəzən dəxlisiz məzmunlar olur.

4) Təşəbbüskar olun – Kimsə hansısa problemdən danışanda, siz ona çıxış yolu təklif edin. İctimai olmasa da, ən azı özünüz deyin ki, bu problemi necə həll etmək olar.

5) Araşdırın, özü də təklikdə – Bütün bu neqativlərdən uzaq olduqda, öz gələcəyiniz və ya cəmiyyət üçün, dünya üçün edə biləcəyiniz yeniliyi, yeni yanaşmanı araşdırın. Nə isə tapın. Lazım gəlsə bu təklik 5-10 saat belə olsun. Əsas odur ki, təkliyə çəkilməyi bacarın.

Əlbəttə bütün bunlara çox azımız əməl edə biləcəyik və indinin özündə də buna çox az adam əməl edə bilir. Amma mən istəyirəm ki, siz məhz o azların içində olasınız. 🙂

İstidə 700 bal toplayanlar və alimlər

10 il öncə 700 bal toplayan tək-tük abituriyent olardı. Ümumiyyətcə 650 balı daha az şəxs keçərdi. İndi bu proporsiyada müəyyən artım var. Amma bu yazıda qətiyyən bu balı toplayanlar haqqında yazmaq fikrim yoxdur. Demək istədiyim isti havada imtahanın keçirilmə praktikası və alimlərimizin bu məsələ daxil bir çox aktual məsələlər üzrə fikir sahibi olmamaları ilə bağlıdır.

Bu yaxınlarda İngiltərədə alimlər istilərdə imtahan nəticələrinin daha az olmasını fikrini irəli sürmüşdülər. İsti havalar performansa mənfi təsir edir. Bizdə də qəbul imtahanları yayın cırcırama vaxtında keçirilir. İndi yaxşıdır ki, ali məktəblərə qəbul imtahanları 2 dəfə keçirilir və biri yaza düşür. Həm də bir neçə ildir regionlarda da imtahanlar keçirilir. Amma elə şəhər və rayon var ki, eyni gündə digər rayon ilə 10 dərəcəyə qədər temperatur fərqi olar. Məsələn, eyni gündə imtahan Bakı, Naxçıvan, Gəncə, Sumqayıt, Mingəçevir, Şəki, Ağcabədi, Göyçay, Şirvan, Lənkəran və Quba  şəhər və rayonlarında keçirilərsə, Quba ilə Şirvandakı hava eyni ola bilərmi? Həm də görəsən iyulun ortasında imtahan keçirilən bütün binalarda kondisioner varmı. Hamısının şəraiti eynidirmi? Əlbəttə ki, yox. Əgər bal toplamaq 80 % hazırlıqdan, bilikdən asılıdırsa, imtahan şəraiti də azı 20 % nəticəyə təsir edə bilər. Qoy alimlərimiz bunu araşdırsın. Həm də araşdırsınlar ki, niyə hər 2 nəfərdən biri keçid balını keçə bilmir?

Burada bir sual çıxır. Şəklini şokolad qutularından tanıdığımız bir insan görəsən nə vacib bir mövzunu araşdırdı ki, alim oldu.

Mənə şəxsən tələbə qəbulunda növbəti istiqamətlər üzrə milli araşdırmalar çox maraqlı olardı:

1) 200 bal toplaya bilməyənlərin profili
2) 18 yaşında orta məktəbi bitirənlərin nəticələri
3) 35 dərəcədən yuxarı temperaturda imtahan verənlərin nəticələri
4) 500 balı keçən 500 tələbinin ortaq cəhəti
5) 10-11-ci sinifi pul verib məktəbə getməyənlərin nəticəsi
6) Ancaq pullu və ya pulsuz ixtisas yazanların profili
7) 700 bal toplayanların imtahan verdiyi şəraitlər

Bir-iki nəfərin uğur hekayəsini xəbər saytlarında paylaşmaqla və təhsil prosesinin nəticəsini elmi-araşdırmasız təhlil etməklə minimum bal toplayanların proporsiyasını azalda bilməyəcəyik.

Əvəzində 2 km adı olub mahiyyəti isə 2 metr olan mövzular indi daha vacib bilinir. Əlbəttə, alim olub ortaya müasir dövrün reallıqlarına uyğun heç bir ciddi nəzəriyyə, tətbiqi real olan fikir ortaya qoya bilməyənlər təmtəraqlı müdafiələrində gərək könüllü etiraf edib bu ada layiq olmadıqlarını bildirsinlər. Bəlkə elə bu səmimiyyətlərinə görə xalq onlara daha çox hörmət edər.

İstilərdən söz düşmüşkən şəxsən mən özüm istiyə çox davamlı olsam da, bu günlər maksimum kondisionerdən çox istifadə edirəm. Çünki beyin 23-24 dərəcədə daha soyuq və sakit düşünür.

Alət çubuğuna keç